بهداشت و پیشگیری

دکتر مهدی قلیان، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح جزئیات پویش ملی اطلاع‌رسانی «نان و سلامت»، بر ضرورت تغییر الگوی تولید و مصرف نان در کشور تأکید کرد و گفت: نان مهم‌ترین بخش سفره غذایی ایرانیان است و کیفیت آن نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر دارد.

وی در گفتگو با وبدا  با اشاره به اینکه ایران یکی از بالاترین سرانه‌های مصرف نان در جهان را دارد، افزود: بیش از نیمی از کالری و بخش قابل توجهی از پروتئین، ویتامین‌های گروه B، آهن و فسفر جامعه از نان تأمین می‌شود. بنابراین کوچک‌ترین تغییر در کیفیت آرد و نان، اثر مستقیم بر وضعیت سلامت جمعیت دارد.

معاون بهداشت دانشگاه تصریح کرد: مطالعات ملی و بین‌المللی نشان می‌دهد که مصرف نان سفید و آرد با سبوس‌گیری بالا، می‌تواند خطر بروز دیابت نوع دو، چاقی، اختلالات گوارشی و بیماری‌های قلبی–عروقی را افزایش دهد. در مقابل، مصرف نان کامل به دلیل فیبر بالا و حفظ املاح و ویتامین‌ها، یکی از مؤثرترین مداخلات تغذیه‌ای برای پیشگیری از مرگ‌های زودرس است.

تأکید بر ترویج نان کامل و حذف افزودنی‌های غیرمجاز

دکتر قلیان افزود: افزایش مصرف نان کامل و نان سبوس‌دار، براساس شواهد علمی، تا ۲۰ درصد خطر بیماری‌های قلبی و تا ۲۵ درصد خطر دیابت را کاهش می‌دهد. این در حالی است که استفاده از افزودنی‌های غیرمجاز مانند جوش‌شیرین یا سبوس خام، تهدیدی جدی برای سلامت مردم است و نظارت‌ها بر این موارد تشدید شده است.

وی با اشاره به ضرورت اصلاح فرآیند تخمیر و کاهش سبوس‌گیری آرد گفت: سبوس باید در فرآیند تولید آرد و همراه با تخمیر نان استفاده شود. افزودن دستی سبوس در نانوایی‌ها نه‌تنها ارزش غذایی ندارد، بلکه موجب اختلال در جذب آهن و کلسیم و مشکلات گوارشی می‌شود.

اجرای برنامه‌های نظارتی و آموزشی در خراسان رضوی

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: در چارچوب پویش ملی نان و سلامت که از 15 الی 30 آذر برگزار می شود،  برنامه‌های گسترده‌ای برای آموزش نانوایان، ارتقای کیفیت آرد، اصلاح فرایند پخت، پایش افزودنی‌ها و اطلاع‌رسانی عمومی در سطح استان اجرا می‌شود.

وی در پایان گفت: سلامت جامعه از نان آغاز می‌شود. دانشگاه علوم پزشکی مشهد با همکاری دستگاه‌های مرتبط، اصلاح زنجیره تولید نان سالم را با قدرت دنبال خواهد کرد.

با حضور معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، جلسه کمیته مدیریت بحران و پدافند غیرعامل با هدف هماهنگی برای مانور استانی مدیریت بحران برگزار شد.

به گزارش وب دا، این جلسه با حضور مدیریت حوادث دانشگاه، مدیران گروه‌های ستادی معاونت بهداشت، رؤسای مراکز بهداشت پنج‌گانه مشهد و کارشناسان کاهش خطر بلایا برگزار گردید و طی آن برنامه‌ریزی‌ها و تقسیم وظایف گروه‌ها برای اجرای مانور تمام‌عیار زلزله مبتنی بر سناریوی ترکیبی انجام شد. در این جلسه حضور فعال تیم‌های بهداشت محیط، اسکان اضطراری، چادرهای بحران با چیدمان تجهیزات لازم و همچنین تیم‌های عملیاتی شامل کارشناسان مبارزه با بیماری‌ها، بهداشت محیط و کار و کاهش خطر بلایا از سوی مراکز پنج‌گانه مشهد و دانشگاه‌های استان پیش‌بینی گردید.

رئیس گروه کاهش خطر بلایا و حوادث معاونت بهداشت دانشگاه با اشاره به ابعاد این مانور گفت که مانور پیش‌رو با مشارکت تمامی سازمان‌ها و دستگاه‌های استان و با محوریت استانداری برگزار می‌شود و سناریوی آن بر مبنای احتمال وقوع تمامی مخاطرات از جمله آتش‌سوزی، آب‌گرفتگی، نشت مواد خطرناک و خسارت به زیرساخت‌ها و تأسیسات شهری طراحی شده است.

دکتر محمدرضا جویا افزود که هدف از اجرای این مانور، سنجش سطح آمادگی بیمارستان‌ها و مراکز خدمات جامع سلامت برای ارائه خدمات سلامت، ارزیابی نحوه پاسخ‌گویی به مصدومان انبوه و کد ۴۵۰، شناسایی نقاط قوت و ضعف مرکز و تیم فرماندهی حادثه در مواجهه با شرایط ازدحام مصدومان و تجمعات انبوه و همچنین بررسی محدودیت‌های مدیریتی و تجهیزاتی در زمان وقوع حوادث است.

وی ادامه داد که بررسی و کنترل میزان هماهنگی و تعامل بین دستگاه‌های اجرایی، ارزیابی توان فرماندهی عملیات و مدیریت بحران در شرایط واقعی، سنجش سرعت عمل تیم‌ها و ارزیابی میزان مشارکت مردم و وضعیت روانی جامعه در هنگام وقوع حوادث نیز از دیگر اهداف برگزاری این مانور محسوب می‌شود.

در پایان اعلام شد که این مانور بر اساس برنامه عملیاتی ابلاغی وزارت بهداشت و با محوریت اتاق بحران دانشگاه، مرکز فرماندهی عملیات اورژانس پیش‌بیمارستانی، واحد خدمات درمان و بخش‌های عملیاتی حوزه بهداشت اجرا خواهد شد تا توانمندی دستگاه‌های مرتبط در انجام وظایف ذاتی خود در شرایط وقوع سوانح مورد ارزیابی قرار گیرد.

بر اساس اعلام واحد بهداشت هوای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکي مشهد، شاخص ۲۴ساعته کیفیت هوا با عدد 128 بیانگر وضعیت «ناسالم برای گروه‌های حساس» است.

به گزارش وب دا ، مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد به شهروندان به ويژه گروههاي در معرض آسيب از جمله بیماران تنفسی و قلبی عروقی، زنان باردار، كودكان، بیماران مزمن و صعب العلاج و سالمندان توصیه کرد از تردد غیر ضروری در هوای آلوده خودداری کنند .

دکتر فرشید وفا گفت:ورزشكاران باید از فعالیت های ورزشی در روزهای آلوده خودداری کنند زیرا با افزایش حركت، بدن به اكسیژن بیشتری نیاز دارد و تنفس در هوای آلوده علاوه بر انباشت ذرات معلق در ریه ، روند اكسیژن رسانی كافی در خون و بافت¬ها را نیز مختل می كند.

وی همچنین افزود: افرادی که بیشترین زمان مواجهه با آلودگی هوا را دارند از جمله پرسنل نيروي انتظامي و پليس راهور ، کارکنان پايگاههاي اورژانس، هلال احمر، کارکنان شهرداري ها و خدمات شهري و همچنين کودکان و افراد سالخورده می باید از وسایل کمک حفاظت تنفسي(ماسک) مورد تاييد وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشکی  استفاده کنند.

مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از شهروندان محترم خواست در خانه بمانند و در صورت لزوم برای خروج از منزل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.

مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به سهم بالای منابع متحرک در آلودگی هوا و جایگاه خراسان رضوی در پایش کیفیت هوا، بر ضرورت رعایت اصول خودمراقبتی توسط شهروندان در روزهای آلوده تأکید کرد.

دکتر فرشید وفا در گفتگو با وب دا گفت: حدود ۳۰ درصد آلودگی هوا از منابع ثابت و بیش از ۶۰ درصد از منابع متحرک ناشی می‌شود. استان خراسان رضوی نیز پس از تهران، بیشترین تعداد ایستگاه‌های سنجش کیفیت هوا را در کشور دارد.

وی با بیان اینکه تداوم آلودگی هوا در سال‌های اخیر ناشی از عوامل مختلفی همچون منابع متحرک، تغییرات اقلیمی، خشکسالی و تراکم جمعیت است، اظهار کرد: کاهش مواجهه، استفاده از ماسک N95 و اجرای کامل قانون هوای پاک توسط دستگاه‌های مسئول از مهم‌ترین اقدامات مقابله با آلودگی هواست.

مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در گذشته معمولاً در فصول سرد به دلیل وارونگی دما با آلودگی هوا درگیر بودیم، اما طی دو تا سه سال اخیر به‌دلیل تغییرات اقلیمی، خشکسالی و گردوغبار، آلودگی به فصل گرم نیز گسترش یافته است.

وی با اشاره به وضعیت منابع آلاینده در مشهد افزود:روزانه بیش از یک میلیون تردد خودرو، ۴۰۰ هزار تردد موتورسیکلت و مصرف حدود ۳ میلیون لیتر بنزین ثبت می‌شود که سهم قابل‌توجهی در تولید ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون دارند؛ ذراتی که آلاینده اصلی در تعیین شاخص کیفیت هوا هستند.

خودمراقبتی؛ کلیدی‌ترین اقدام مردم در روزهای آلوده

دکتر وفا با تأکید بر اهمیت پایش لحظه‌ای کیفیت هوا گفت: تصمیمات لازم در کارگروه آلودگی هوا با حضور دستگاه‌های مربوطه اتخاذ می‌شود؛ اما مهم‌ترین نکته، خودمراقبتی شهروندان است.

وی افزود:در روزهای ناسالم باید زمان مواجهه را به حداقل رساند. حضور در فضای باز توصیه نمی‌شود. هر فرد روزانه حدود ۲۲ هزار بار تنفس می‌کند و حدود ۱۵ کیلوگرم هوا وارد ریه‌ها می‌شود؛ در چنین شرایطی فعالیت ورزشی شدید می‌تواند سلامت را به خطر بیندازد.

مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد استفاده از ماسک N95 را ضروری دانست و تصریح کرد: ماسک‌های جراحی حفاظت کافی ندارند و برای گروه‌های حساس و افرادی که مجبور به حضور در فضای باز هستند، ماسک N95 توصیه می‌شود.

وی درباره امکان تشخیص آلودگی هوا با چشم غیرمسلح توضیح داد:در غلظت‌های بالا ممکن است ذرات معلق دیده شوند، اما گازهایی مانند ازن و اکسیدهای نیتروژن قابل رؤیت نیستند. اپلیکیشن‌های پایش شهرداری، امکان مشاهده شاخص‌ها را برای عموم فراهم کرده‌اند.

دکتر وفا با اشاره به آثار آلودگی بر سلامت جامعه گفت:ذرات کمتر از ۲.۵ میکرون، ازن و اکسیدهای نیتروژن می‌توانند بیماری‌های زمینه‌ای را تشدید کنند. در زنان باردار به‌ویژه در سه‌ماهه دوم، خطر تولد نوزاد کم‌وزن و زایمان زودرس افزایش می‌یابد. آلودگی هوا حتی قادر است فشار خون را تشدید کند. بنابراین سالمندان، بیماران سرطانی و افراد دارای نقص ایمنی باید مراقبت بیشتری داشته باشند.

تراکم جمعیت و چالش‌های ساختاری مشهد

وی با اشاره به چالش‌های موجود گفت:۲۳ دستگاه مسئول اجرای قانون هوای پاک هستند. یکی از مشکلات مهم مشهد، تراکم بالای جمعیت است؛ در هر کیلومتر مربع بین ۱۱۵۰۰ تا ۱۲۰۰۰ نفر زندگی می‌کنند که ۲.۵ تا ۳ برابر میانگین کشورهای توسعه‌یافته است. این موضوع تعداد سفرهای روزانه و در نتیجه میزان آلودگی را افزایش می‌دهد.

دکتر وفا در پایان با اشاره به حضور سالانه ۳۰ میلیون زائر در مشهد و اهمیت توسعه شهری اصولی خاطرنشان کرد:در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، ساختمان‌های تجاری در مرکز شهر و مناطق حاشیه‌ای باز نگه داشته می‌شود. اگر این اصول رعایت نشود، با توجه به توپوگرافی مشهد، شدت آلودگی هوا افزایش خواهد یافت.