بهداشت و پیشگیری

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، راهکارهایی ساده و کاربردی برای کاهش دریافت کالری روزانه بدون نیاز به حذف کامل مواد غذایی ارائه کرد.

دکتر زهرا اباصلتی، رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا با اشاره به اهمیت تعادل در مصرف مواد غذایی گفت:چربی و کربوهیدرات از منابع اصلی کالری هستند، اما برای کاهش دریافت کالری نیازی به حذف کامل آن‌ها از رژیم غذایی نیست. همچنین، کاهش وزن نباید با احساس گرسنگی مداوم همراه باشد.

وی افزود:ممکن است کاهش دریافت کالری بدون حذف برخی از غذاهای مورد علاقه ممکن نباشد، اما با چند تغییر ساده در رژیم غذایی می‌توان میزان کالری مصرفی را به حداقل رساند.

دکتر اباصلتی در تشریح این تغییرات عنوان کرد:مصرف میوه کامل به‌جای آب‌میوه، جایگزینی شیر کامل با شیر بدون چربی، و استفاده از سفیده تخم‌مرغ به جای زرده، از روش‌های ساده و مؤثر برای کاهش کالری دریافتی است. برای تهیه یک لیوان آب‌میوه معمولاً از چند میوه استفاده می‌شود و در نتیجه کالری بیشتری وارد بدن می‌شود، در حالی که با خوردن میوه کامل، علاوه بر کالری کمتر، فیبر بیشتری نیز دریافت می‌کنیم.

وی افزود:میوه تازه همیشه بهترین انتخاب است، اما در صورت تمایل به مصرف کمپوت، نوعی را انتخاب کنید که در آب‌میوه تهیه شده باشد، نه در شربت.

رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه در ادامه گفت:استفاده از اسپری روغن به جای روغن یا کره هنگام پخت‌وپز، یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای کاهش کالری است. همچنین توصیه می‌شود به جای تن ماهی در روغن، از تن ماهی تهیه‌شده در آب استفاده شود.

دکتر اباصلتی تصریح کرد:گوشت قرمز نسبت به سایر منابع پروتئینی کالری بالاتری دارد. در تهیه همبرگر می‌توان از گوشت مرغ استفاده کرد و به جای سوسیس گوشت، سوسیس مرغ یا بوقلمون انتخاب نمود. همچنین با برداشتن پوست مرغ، می‌توان غذایی سالم‌تر و کم‌چرب‌تر داشت؛ بنابراین انتخاب فیله مرغ بدون پوست و کبابی بهترین گزینه است.

وی با تأکید بر تأثیر اندازه وعده‌ها بر دریافت کالری گفت:کاهش حجم وعده‌های غذایی و جایگزینی غذاهای گیاهی با غذاهای پرچرب می‌تواند به‌طور چشمگیری کالری دریافتی را کاهش دهد. برای مثال، لازانیای اسفناج کالری بسیار کمتری نسبت به لازانیای گوشت دارد. همچنین انتخاب پنیر کم‌چرب و نان سبوس‌دار به‌جای نان سفید، گزینه‌ای هوشمندانه است.

دکتر اباصلتی ادامه داد:سس مایونز کم‌چرب کالری کمتری نسبت به نوع معمولی دارد و استفاده از سس گوجه‌فرنگی به‌جای سس‌های خامه‌ای در پاستا توصیه می‌شود. در سالاد نیز می‌توان به جای سس‌های پرکالری از سرکه بالزامیک استفاده کرد که ضمن حفظ طعم، کالری اضافی به بدن نمی‌رساند.

وی در پایان خاطرنشان کرد:برای کنترل بهتر کالری دریافتی، از شیرینی‌های کوچک‌تر استفاده کنید و در صورت تمایل به نوشابه، نوع رژیمی را انتخاب نمایید. همچنین با حذف کره از روی بلال، می‌توان حدود ۶۵ کالری (معادل دو قاشق چای‌خوری کره) از رژیم روزانه کاست.

بر اساس اعلام واحد بهداشت هوای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکي مشهد، شاخص ۲۴ساعته کیفیت هوا با عدد 104 بیانگر وضعیت «ناسالم برای گروه‌های حساس» است.

به گزارش وب دا ، مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد به شهروندان به ويژه گروههاي در معرض آسيب از جمله بیماران تنفسی و قلبی عروقی، زنان باردار، كودكان، بیماران مزمن و صعب العلاج و سالمندان توصیه کرد از تردد غیر ضروری در هوای آلوده خودداری کنند .

دکتر فرشید وفا گفت:ورزشكاران باید از فعالیت های ورزشی در روزهای آلوده خودداری کنند زیرا با افزایش حركت، بدن به اكسیژن بیشتری نیاز دارد و تنفس در هوای آلوده علاوه بر انباشت ذرات معلق در ریه ، روند اكسیژن رسانی كافی در خون و بافت¬ها را نیز مختل می كند.

وی همچنین افزود: افرادی که بیشترین زمان مواجهه با آلودگی هوا را دارند از جمله پرسنل نيروي انتظامي و پليس راهور ، کارکنان پايگاههاي اورژانس، هلال احمر، کارکنان شهرداري ها و خدمات شهري و همچنين کودکان و افراد سالخورده می باید از وسایل کمک حفاظت تنفسي(ماسک) مورد تاييد وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشکی  استفاده کنند.

مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از شهروندان محترم خواست در خانه بمانند و در صورت لزوم برای خروج از منزل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.

پویش پیشگیری از پوکی استخوان همزمان با سراسر کشور از ۲۶ مهر تا ۲ آبان‌ماه در دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار می‌شود.

دکتر بابک اقبالی، رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا گفت:۲۸ مهرماه (۲۰ اکتبر) به‌عنوان روز جهانی پوکی استخوان با شعار “بی‌توجهی به سلامت استخوان را متوقف کنیم” نام‌گذاری شده است و در همین راستا، پویش پیشگیری از پوکی استخوان در سطح دانشگاه و مناطق تحت پوشش برگزار می‌شود.

وی با اشاره به اهمیت موضوع اظهار داشت:پوکی استخوان یا استئوپروز بیماری‌ای خاموش و تدریجی است که سلامت میانسالان و سالمندان را تهدید می‌کند و با تحمیل بار مالی سنگین به جامعه، چالش جدی در سلامت عمومی ایجاد می‌کند.

دکتر اقبالی افزود:در این بیماری، تراکم و قدرت استخوان کاهش یافته و احتمال شکستگی افزایش می‌یابد؛ به‌گونه‌ای که از هر سه زن، یک نفر و از هر پنج مرد، یک نفر پس از پنجاه سالگی در طول عمر خود دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می‌شود.

وی با اشاره به روند رو‌به‌افزایش جمعیت سالمندان تصریح کرد:در سراسر جهان با افزایش سن جمعیت، بروز پوکی استخوان و شکستگی‌های مرتبط با آن نیز افزایش یافته است و در ایران نیز این روند قابل انتظار است. این شکستگی‌ها نه تنها به‌دلیل کاهش تراکم استخوان، بلکه در نتیجه افزایش احتمال سقوط در افراد مسن رخ می‌دهد.

رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های غیرواگیر مهم‌ترین عوامل مؤثر در بروز پوکی استخوان را افزایش سن، زمینه ژنتیکی، اختلالات تغذیه، عادات ناصحیح، مصرف دخانیات و الکل، و استفاده طولانی‌مدت از داروهای حاوی کورتون یا ضدتشنج عنوان کرد و گفت:پوکی استخوان در مراحل اولیه بدون علامت است و نخستین علامت آن معمولاً درد ناشی از شکستگی‌های ریز و بدون جابجایی در استخوان‌هاست که حتی بدون وارد شدن ضربه شدید ایجاد می‌شود.

وی ادامه داد:مصرف کافی کلسیم و ویتامین D، انجام فعالیت بدنی منظم، و پرهیز از مصرف دخانیات و الکل از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از پوکی استخوان هستند. هرچند با افزایش سن، کاهش تراکم استخوان تا حدی طبیعی است، اما اصلاح شیوه زندگی می‌تواند زمان بروز بیماری را به‌تأخیر انداخته و شدت آن را کاهش دهد.

دکتر اقبالی در پایان تأکید کرد:پویش پیشگیری از پوکی استخوان با محوریت اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی در سطح دانشگاه و مراکز بهداشتی اجرا می‌شود و تلاش دارد با افزایش آگاهی مردم، زمینه حفظ سلامت استخوان و پیشگیری از شکستگی‌های ناشی از این بیماری را فراهم سازد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به شعار هفته ملی سلامت بانوان ایران با عنوان «سلامت زنان، پشتوانه تاب‌آوری فردی، خانوادگی و اجتماعی»، بر اهمیت رعایت اصول بهداشت محیط در شرایط بحرانی تأکید کرد و گفت: توجه به سلامت آب، مواد غذایی و محیط اطراف در شرایط اضطراری، از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از بروز بیماری‌ها و حفظ سلامت خانواده‌هاست.

دکتر مهدی قلیان در گفتگو با وب دا در زمینه بهداشت آب اظهار داشت: بانوان باید در مواقع بحران از مصرف آب‌های مشکوک خودداری کرده و در صورت اطمینان نداشتن از سلامت آب، آن را حداقل پنج دقیقه بجوشانند یا به ازای هر ۲۰ لیتر آب، چهار قطره وایتکس اضافه کرده و پس از گذشت ۳۰ دقیقه از آن استفاده نمایند. همچنین توصیه می‌شود آب آشامیدنی در ظروف تمیز، بسته و دور از نور نگهداری شده و از مصرف یخ‌های غیربهداشتی پرهیز شود.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه با تأکید بر رعایت بهداشت مواد غذایی افزود: در شرایط بحرانی بهتر است از غذاهای خشک و کم‌حجم مانند خرما، بیسکویت و آجیل استفاده شود و از مصرف مواد غذایی فاسد، کنسروهای باد کرده یا غذاهایی که بیش از دو ساعت در دمای محیط باقی مانده‌اند، اجتناب گردد.

او هشدار داد: برای پیشگیری از مسمومیت بوتولیسم، لازم است قوطی کنسروها پیش از مصرف حداقل ۲۰ دقیقه در آب جوشانده شوند.

دکتر قلیان در بخش دیگری از سخنان خود درباره گندزدایی و ضدعفونی سطوح توضیح داد: به منظور ضدعفونی محیط، می‌توان یک قاشق غذاخوری سفیدکننده (وایتکس) را در دو لیوان آب سرد حل کرد. این محلول تا ۲۴ ساعت قابل استفاده است و باید حداقل یک دقیقه بر روی سطح باقی بماند تا اثرگذار باشد.

وی افزود: در صورت نبود آب و صابون، استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده بر پایه الکل ۷۰ درصد توصیه می‌شود.

معاون بهداشت دانشگاه همچنین به موضوع دفع بهداشتی زباله و فاضلاب اشاره کرد و گفت: زباله‌ها باید در کیسه‌های ضخیم و در محل‌های بسته نگهداری و در صورت امکان با خاک یا آهک پوشانده شوند. رعایت این موارد به جلوگیری از انتشار بیماری و حفظ محیط زیست کمک می‌کند.

در پایان، دکتر مهدی قلیان ضمن تقدیر از بانوان به عنوان محور سلامت خانواده، تصریح کرد: بانوان با رعایت اصول ساده اما مهم بهداشتی، می‌توانند نقش مؤثری در ارتقای سلامت خانواده و جامعه ایفا کنند؛ به‌ویژه در شرایط بحرانی که آمادگی و آگاهی آنان نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.