بهداشت و پیشگیری

در آستانه عید سعید قربان معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: شهروندان با رعایت نکات بهداشتی و پرهیز از انجام هر گونه ذبح دام خارج  ازکشتارگاه، از ابتلا به بیماری تب کریمه کنگو پیشگیری نمایند.

دکتر مهدی قلیان اول در گفتگو با وب دا ، افزود: بیماری تب کریمه کنگو از جمله بیماری‌های ویروسی مشترک بین انسان و دام است که واکسن و درمان اختصاصی ندارد به همین دلیل درمان آن شامل درمان نگهدارنده و کمک به کنترل علایم بیماری در فرد مبتلا بوده و تنها راه جلوگیری از ابتلای به آن رعایت نکات بهداشتی و پیشگیرانه است.

وی علایم این بیماری را شامل تب، سردرد و ضعف و خونریزی برشمرد و اظهار داشت: تب کریمه کنگو اگر به موقع درمان نشود درصد کشندگی بالایی دارد اما با رعایت نکات مراقبتی توسط مردم، جای نگرانی در این خصوص نخواهد بود.

دکتر قلیان گفت:کسانی که به صورت مستقیم با دام سروکار دارند شامل ذبح کنندگان، قصاب ها و حتی زنان خانه داری که با گوشت آلوده و دام تازه ذبح شده تماس دارند، پزشکان و کادر درمانی که در معرض خون و ترشحات فرد بیمار قرار دارند نیز در معرض خطر ابتلا می باشند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه این بیماری معمولا از طریق کنه‌های آلوده منتقل می‌شود گقت: ویروس عامل بیماری از طریق گزش کنه آلوده وارد بدن دام شده و پس از ذبح دام و تماس با خون و ترشحات دامی به انسان انتقال پیدا می کند و معمولا موارد مثبت ابتلا به این بیماری از تماس با ترشحات حیوان و کنه آلوده‌ ایجاد می‌شود لذا توصیه می شود به هیچ عنوان دام را در منازل و معابر عمومی ذبح نکنند، زیرا خونابه جاری می‌تواند منجر به آلودگی محیط و افزایش بروز و شیوع بیماری از دام به انسان شود.

دکتر مهدی قلیان اول، راه دیگر انتقال بیماری را گزش مستقیم توسط کنه آلوده به ویروس دانست و گفت: از کشتن و له کردن کنه با انگشتان دست خودداری شود، در مناطقی که کنه‌ها فراوانی بیشتری دارند، لباس‌های بلند و پوشیده بپوشند و از قلم و یا اسپری دورکننده حشرات استفاده کنند. به لاشه دامی که در اثر بیماری مشکوکی ازبین رفته، نزدیک نشوند و دست نزنند.

وی تاکید کرد: افرادی که به ذبح دام مشغول هستند هم باید از وسایل محافظت کننده مانند دستکش، چکمه و لباس مناسب استفاده کنند و ابزار‌های خود  را بعد از ذبح، ضدعفونی کنند همچنین، خونابه‌ها نیز به طریق بهداشتی دفع شود.

دکتر قلیان گفت: در همه کشتارگاه‌های مجاز دام، دامپزشکان حضور دارند و دام را قبل و بعد از ذبح بررسی و معاینه می‌کنند و به دلیل اینکه برخی از انواع بیماری در دام‌ها علائم ظاهری مشخصی ندارند و فقط دامپزشکان و کارشناسان بهداشتی قادر به تشخیص آن هستند توصیه می کنیم حتما ذبح دام در کشتارگاه‌ها انجام شود.

 معاون بهداشت دانشگاه تأکید کرد: گوشت دام ذبح شده باید به مدت حداقل ۲۴ ساعت در دمای چهار درجه سانتی گراد در یخچال قرار داده شود و جگر و سایر امعا و احشای دام، پس از ۴۸ ساعت نگهداری در دمای چهار درجه سانتی گراد، مصرف شود. توصیه اکید می‌شود مردم از مصرف گوشت یا جگر تازه خام و نیم پز، تردد در مکان های کشتار غیرمجاز خودداری نموده و گوشت ممهور به مهر دامپزشکی خریداری نمایند.

مدیر آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: آب موجود در ابزار قلیان تأثیری بر کاهش سمیت و سرطان زایی دود حاصله از مصرف آن ندارد؛ زیرا نیکوتین قابل حل در آب نیست و سموم موجود در دود قلیان نیز محلول در آب نیستند.

دکتر محمد جعفر صادقی، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه بر خالف باورهای سنتی، دود حاصل از قلیان معادل دود 100 نخ سیگار است و نه تنها تمام 7000 ماده سمی و 70 ماده سرطانزای موجود در سیگار را دارا بوده، بلکه مونواکسید کربن بیشتری تولید میکند، خاطر نشان کرد: دود قلیان مجموعه ای از عوامل سرطانزای دیگر هم دارد که ناشی از سوختن ذغال است و این مواد به عنوان عامل اصلی بروز سرطان ریه، بیماریهای قلبی - عروقی و سایر بیماریهای شناخته شده است.

وی با بیان اینکه خطر انتقال بیماریهای عفونی مانند سل و هپاتیت به دلیل استفاده مشترک از قطعه دهانی و دستان آلوده  در هنگام مصرف قلیان وجود دارد، تصریح کرد: به دلیل مرطوب بودن راههای هوایی و مجرای خروج دود، دود قلیان میتواند عامل مهمی برای رشد میکروبها و قارچ باشد.

دکتر صادقی با اشاره به اینکه تحقیقات نشان داده اند که مواد داخل لوله قلیان حاوی صدها نوع قارچ و میکروب بوده و این میکروبها و قارچها به راحتی توسط دود، وارد دستگاه تنفس شده و عفونتهای مزمن ایجاد میکنند، ابراز کرد: در ابتدای مصرف قلیان شخص متوجه بیماری خود نمیشود ولی سالهای بعد به دلیل نفوذ این قارچها و میکروبها در لایه های مختلف ریه، بیماریهایی مثل برونشیت، آمفیزم ریه و در نهایت آسم ایجاد میشود و این در حالی است که شخص هنگامی به بیماری خود پی میبرد که متأسفانه چاره ای جز تحمل بیماری تا آخر عمر نخواهد داشت.

مدیر آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه متأسفانه به اکثر تنباکوهایی که در سالهای اخیر به بازار آمده، اسانسهایی اضافه میشود که به علت حرارت زیاد، موادی را وارد بدن میکند که عوارض ناگواری برای انسان به دنبال دارد که علاوه بر تحریک دستگاه تنفسی موجب حساسیت و آلرژی و سرفه های مزمن همراه با خلط میشود، بیان کرد: تنباکوی معطر حاوی 70 تا 80 درصد مواد افزودنی و اسانس و ترکیبات شیمیایی است که به دلیل ایجاد بو و طعم میوه ها و گیاهان پرفایده، بسیاری از جوانان و افراد را با ایجاد تصور ذهنی غلط نسبت به مفید بودن مصرف آن گمراه میکند.

وی با اشاره به اینکه  برخی از سودجویان و عرضه کنندگان قلیان برای جذب مشتری و سود بیشتر، اقدام به افزودن مواد روانگردان (مانند گراس و حشیش)به توتون مصرفی قلیان می کنند، گفت: باور عمومی بر آن است که عبور دود از میان آب درون محفظه شیشه ای موجب تصفیه آن میشود. این باور، اشتباه محض بوده زیرا آب تأثیری بر سمیت مواد داخل قلیان ندارد.

دکتر صادقی با اشاره به اینکه توتون تنها یک چهارم وزن ماده ای که برای استعمال قلیان استفاده میشود را شامل میشود و بقیه آن را مواد افزودنی تشکیل میدهند و در نتیجه ماده ای که مصرف میشود حاوی نیکوتین و بسیاری مواد سمی دیگر است، بیان کرد: به خاطر وجود نیکوتین کمتر، پک های مصرف کنندگان قلیان عمیق تر و در نتیجه ضررهای قلیان نسبت به سیگار به مراتب بیشتر خواهد بود.

مدیر آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه تهیه کنندگان توتون قلیان به خوبی از ترفندهای گوناگون برای فروش هرچه بیشتر محصولات خود استفاده میکنند، اظهار کرد: مصرف دود قلیان به خاطر ذغالی که در سوختن آن به کار میرود، خیلی بیشتر از سیگار حاوی مونواکسیدکربن است.

وی گفت: یک ساعت در معرض دود قلیان دیگران بودن، برابر است با مصرف همزمان 6 تا 8 نخ سیگار است و میزان مونواکسیدکربن و گازهای سمی در خون افراد در معرض دود قلیان برابر با میزان این گازها در خون افراد مصرف کننده قلیان است.

مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، شرکت‌های تولیدکننده محصولات دخانی، میلیاردها دلار صرف بازاریابی می‌کنند تا چهره‌ای فریبنده از محصولاتی مانند سیگار الکترونیک، ویپ، سیگارهای با طعم و حتی تنباکوهای بدون دود نشان دهند و هدف اصلی این تبلیغات، جوانان و نوجوانان‌اند؛ گروهی که نسبت به پیامدهای بلندمدت مصرف نیکوتین آسیب‌پذیرترند.

دکتر ندا اخروی در گفتگو با وب دا افزود: هدف شعار تعیین شده از سوی سازمان جهانی بهداشت برای کمپین سال ۲۰۲۵ با عنوان"پرده برداری و افشای تاکتیکهای صنعت دخانیات در مورد جذاب نمودن دخانیات و محصولات نیکوتینی"، آشکار کردن استراتژیهای صنایع دخانی و نیکوتین در جذاب جلوه دادن محصولات مضر خود به ویژه برای کودکان و جوانان است.

وی اظهار کرد: بر اساس تحقیقات انجام شده مغز نوجوانان به‌ویژه در سنین بلوغ نسبت به نیکوتین بسیار حساس است و مصرف زودهنگام، احتمال وابستگی شدید در بزرگسالی، بروز مشکلات خلقی، اختلالات تمرکز و حتی گرایش به سایر مواد را افزایش می‌دهد به طوری که نوجوانانی که از محصولات ویپ یا سیگار الکترونیک استفاده می‌کنند، در معرض خطر بالاتری برای مصرف سیگارهای سنتی در آینده قرار دارند.

دکتر اخروی ادامه داد: آگاهی‌بخشی مستمر، آموزش های فرزند پروری و مهارت های زندگی ، قوانین محدودکننده برای تبلیغات نیکوتینی در فضای مجازی و افشاگری درباره روش‌های فریبنده صنایع دخانی، اولین گام برای توانمندسازی نسل آینده است.

وی استفاده از اصطلاحات فریبنده مانند «کم‌ضرر»، «طبیعی» یا «فاقد نیکوتین»، تبلیغات فریبنده و جذاب، استفاده از طعم دهنده ها و افزودنی ها ، استفاده از رسانه‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی را  بخشی از این تکنیک ها را برشمرد و به شرح ذیل توضیح داد:

۱.  استفاده از طعم‌دهنده‌ها و افزودنی‌ها

صنایع دخانی از بیش از 16هزار طعم‌دهنده برای محصولات خود استفاده می‌کنند. این افزودنی‌ها طعم و بوی محصولات را تغییر داده و تلخی آن‌ها را می‌پوشانند، که باعث می‌شود مصرف آن‌ها برای جوانان جذاب‌تر شود.  این طعم‌دهنده‌ها یکی از دلایل اصلی شروع مصرف نیکوتین و دخانیات توسط نوجوانان هستند .صنایع دخانی از طعم‌دهنده‌هایی مانند انبه، سیب، آووکادو، بلوبری، نعناع، انگور و ... برای محصولات خود استفاده می‌کنند تا جذابیت بیشتری برای مصرف‌کنندگان ایجاد کنند.  مثلاً «سیگارهای طعم‌دار» یا «قلیان‌های میوه‌ای» که در بسیاری از قلیانسراها و فروشگاه‌ها رایج است و جوانان را جذب می‌کند.

۲. طراحی و بسته‌بندی جذاب

طراحی‌های براق، رنگارنگ و بسته‌بندی‌های جذاب، محصولات دخانی را به‌گونه‌ای ارائه می‌دهند که گویی بی‌خطر هستند.  این طراحی‌ها به‌ویژه در رسانه‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی برای جذب جوانان استفاده می‌شوند.بسته‌بندی‌های رنگی و جلب توجه سیگار یا قلیان که با رنگ‌های شاد و طرح‌های چشم‌نواز عرضه می‌شوند.

۳. تبلیغات فریبنده

صنایع دخانی از تبلیغات در رسانه‌های دیجیتال، استفاده از اینفلوئنسرها و کمپین‌های جذاب برای ترویج محصولات خود استفاده می‌کنند. این تبلیغات به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که مصرف محصولات دخانی را بی‌خطر و حتی جذاب نشان دهند.  به طور مثال اینفلوئنسرها و یا بازیگرانی که مصرف قلیان یا سیگار الکترونیکی را در کلیپ‌های خود ترویج می‌کنند.

۴. طراحی محصولات مشابه شیرینی‌ها و اسباب‌بازی‌ها

برخی از محصولات دخانی به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که شبیه شیرینی‌ها، آب‌نبات‌ها یا اسباب‌بازی‌ها به نظر برسند.  این طراحی‌ها به‌ویژه برای جذب کودکان و نوجوانان هدف‌گذاری شده‌اند.  برخی سیگارهای الکترونیکی کوچک و رنگارنگ که به شکل مدادی به بازار آمده و نوجوانان را وسوسه می‌کند.

۵. استفاده از اصطلاحات فریبنده

صنایع دخانی از اصطلاحاتی مانند «کم‌ضرر»، «طبیعی» یا «فاقد نیکوتین» برای کاهش نگرانی مصرف‌کنندگان استفاده می‌کنند. این اصطلاحات ممکن است مصرف‌کنندگان را به این باور برسانند که محصولات بی‌خطر هستند، در حالی که این‌گونه نیست. استفاده از کلماتی مثل «بدون دود» یا «کم‌ضرر» برای سیگارهای الکترونیکی باعث می‌شود برخی فکر کنند این محصولات بی‌خطر هستند.

۶. استفاده از رسانه‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی

محتوای تبلیغاتی مربوط به محصولات نیکوتینی بیش از ۳.۴ میلیارد بار در شبکه‌های اجتماعی مشاهده شده است. این تبلیغات به‌ویژه در پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام و تیک‌تاک برای جذب جوانان استفاده می‌شوند.        

همایش تجلیل از جمعیت باوران و جمعیت یاوران مرکز بهداشت شماره 2 شهرستان مشهد با حضور سرپرست معاونت فنی مرکز بهداشت استان، مشاور رئیس دانشگاه در امور زنان و خانواده، مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه، رئیس و معاونین مرکز بهداشت شماره دو مشهد و جمعی از مسئولین و همکاران برگزار شد.

به گزارش وب دا، مدیرسلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه در این همایش با بیان اینکه طبق آموزه های طب ایرانی هر ارگانی در بدن وظیفه ای دارد که اگر انجام ندهد بیمار می شود، گفت: شخصیت انسان ابعاد مختلفی دارد و ایفای نقش والدگری نیاز وجودی انسان است که در صورت ازدواج دیرهنگام و فرزند آوری دیرتر موجب آسیب های جسمی، روحی و روانی در افراد می شود.

دکتر محمد احمدیان با اشاره به اینکه تغییر رفتارهای منجر به سلامتی موجب شیوع بیماری های غیرواگیر در میانسالی و سالمندی شده است و یک چهارم زوجین در زندگی مشترک ناباروری را تجربه می کنند، اظهار کرد: ما در برابر سلامت وجود خودمان، خانواده و فرزندمان، جامعه و آینده کشور مسئول هستیم و باید در ابعاد مختلف بحران جمعیت نظیر آسیب های تک فرزندی، وضعیت اقتصاد و امنیت و... بیاندیشیم و جامعه را در مسیر صحیح هدایت نماییم.

در ادامه مشاور رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد در امور زنان و خانواده با بیان اینکه دستیابی به اهداف متعالی همواره سخت ولی باارزش است، گفت: فرزندآوری با سختی های شیرین همراه بوده و برکات زیادی دارد.

دکتر نغمه رزاقی وضعیت جمعیت در حال حاضر و آینده را دهشتناک عنوان کرد و افزود: جوانی جمعیت، مسئله ای خارج از مسائل دولتی و حاکمیتی بوده و یک مسئله ملی و وطنی است که وضعیت اقتصاد، امنیت و رفاه خودمان در آینده نیازمند آن است؛ لذا مردم باید با انتخاب آگاهانه و نه امری، در سرنوشت آینده میهن سهیم گردند تا به سلامت از چاله جمعیتی عبور کنیم.

دکتر اسماعیلی رئیس مرکز بهداشت شماره دو مشهد نیز در این همایش گفت: جوانی جمعیت ضرورت امروز جامعه و مورد تأکید مقام معظم رهبری است و همکاران بهداشتی ما با باور به این مسئله، در افزایش نرخ باروری، شناسایی جمعیت هدف جامعه تحت پوشش، ارائه آموزش های لازم، انجام مراقبتهای بهداشتی و اقدام عملی در مسئله جمعیت با خدمات مستقیم و رایگان فعالیت می کنند که شایسته تقدیر است.

همچنین دکتر زهرا نیک اختر کارشناس برنامه طب ایرانی معاونت بهداشت دانشگاه در خصوص مهمترین علل ناباروری در طب ایرانی و تدابیر غذایی درمان ناباروری به ایراد سخنرانی پرداخت و در پایان از همکاران جمعیت باور که طی سال گذشته ازدواج کرده یا صاحب فرزند شده اند و همکاران جمعیت یاور که فعالیت های ارزنده ای در حوزه جوانی جمعیت، معرفی مادران به مرکز نفس و کلاس های آمادگی زایمان داشته اند با اهدا لوح تقدیر و هدایا قدردانی شد.