بهداشت و پیشگیری

رئیس اداره بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: واکسیناسیون در برابر بیش از 30 نوع بیماری تهدید کننده زندگی از انسان‌ها محافظت می‌کنند.

دکتر زهرا نهبندانی در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: سالیان سال است که با بهره‌گیری از دستاورهای کشف واکسن‌ زندگی انسان‌ها متحول شده و ما شاهد حذف و ریشه‌کنی بسیاری از بیماری‌های واگیر بوده و هستیم.

وی تصریح کرد: امروزه واکسن‌های مختلف برای بیماری‌هایی همچون فلج اطفال، سل، کزاز، دیفتری، آنفلوآنزا، سرخک و سرخجه مادرزادی و غیره در سنین مختلف تزریق می‌شوند که همگی آنها یا در مرحله حذف و یا در مرحله ریشه کنی قرار دارند. اگر می‌بینیم که بیماری‌های فوق‌الذکر در کشور ما رایج نیستند، به علت انجام واکسیناسیون علیه این بیماری‌ها بوده است.

رئیس اداره بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: زمانی بود که از هر 6 بارداری یک خانم شاید 3 فرزند سالم هم به دنیا نمی‌آمد و وقتی نوزادی به دنیا می‌آمد در همان سال‌های ابتدای زندگی به بیماری مبتلا می‌شد و فوت می‌کرد، اما امروزه مادران زیر سایه واکسیناسیون مادر و کودک، با اطمینان اقدام به فرزندآوری می‌کنند.

دکتر نهبندانی به اثر بخشی انواع واکسن‌ها در سلامت گروه‌های مختلف از جمله کودکان و مادران اشاره کرد و گفت: واکسن‌ها یکی از بزرگترین دستاوردهای بشریت هستند و باید اشاره کنیم که واکسن‌های ضروری در طی 50 سال گذشته حداقل جان 154 میلیون نفر را در دنیا نجات داده‌اند.

وی افزود: واکسیناسیون از سال 1974 تاکنون در هر دقیقه جان 6 نفر را نجات داده است و واکسن‌ها در برابر بیش از 30 نوع بیماری تهدید کننده زندگی از انسان‌ها محافظت می‌کنند و در یک نمونه آن می‌توانیم بگوییم که واکسن سرخک به تنهایی 60 درصد از زندگی‌ها را نجات می‌دهد.

رئیس اداره بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد ضمن انتقاد از انتشار اخبار نادرست و غیرعلمی در خصوص ضررهای انجام واکسیناسیون، بیان کرد: امروزه پیشگیری از مرگ سالیانه 4 میلیون کودک با واکسیناسیون محقق شده است و واکسیناسیون سبب آن شده که بیش از 10 میلیارد سال زندگی به بشریت هدیه شود، اما متأسفانه امروزه گروه‌های مخالف و ضد واکسن تبلیغات نادرستی با موضوع واکسن گریزی و تحت عناوینی همچون نظریه توطئه، طب سنتی یا اسلامی دارند که هیچکدام آنها به لحاظ علمی و پزشکی مورد تأیید نبوده و نیست و اغلب آنها با اهداف سودجویانه باعث شده‌اند که دستاوردهای مفید واکسیناسیون در از بین بردن بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن که به سختی و طی سال‌ها تلاش به دست آمده است در خطر باشد.

دکتر نهبندانی اضافه کرد: دلایل غیرعلمی و بدون پایه و اساس این افراد در مورد واکسیناسیون شامل مواردی همچون عدم اعتماد به کارایی واکسن ،عوارض واکسن ،خطرناک ندانستن بیماری، اعتماد ناکافی به سیستم بهداشت، باورمندان به تئوری‌های توطئه و پخش اطلاعات غلط در جامعه و فضای ‌مجازی بوده است.

دکتر نهبندانی تأکید کرد: در صورت خودداری از انجام واکسیناسیون خود و اعضای خانواده‌مان را در خطر مرگ قرار می‌دهیم و باید بدانیم که برای داشتن فرزند سالم و کیفیت زندگی بهتر انجام واکسیناسیون علیه بیماری‌های عفونی امری اجتناب ناپذیر بوده و هست و ما معتقدیم واکسن نزدن مثل آن است که با علم به آلوده بودن آب یک چاه، مردم را به خوردن آن آب دعوت کنیم.

وی در رابطه با واکسیناسیون‌هایی که در سطح کشور و از بدو تولد تا 6 سالگی در حال انجام است، بیان کرد: در بدو تولد واکسیناسیون‌های ب.ث.ژ، هپاتیت ب و فلج اطفال خوراکی، در 2 ماهگی واکسیناسیون‌های 5 گانه، فلج اطفال خوراکی، روتا ویروس و پنوموکوک، در 4 ماهگی واکسیناسیون‌های 5 گانه، فلج اطفال خوراکی، فلج اطفال تزریقی، روتا ویروس و پنوموکوک، در 6 ماهگی واکسیناسیون‌های سرخک (نوبت صفر، در استان‌های منتخب)، 5 گانه، فلج اطفال خوراکی، فلج اطفال تزریقی و روتا ویروس، در یک سالگی واکسیناسیون‌های پنوموکوک وMMR ، در 18 ماهگی واکسیناسیون‌های 3 گانه، فلج اطفال خوراکی و MMR و در 5-6 سالگی واکسیناسیون‌های 3 گانه و فلج اطفال خوراکی انجام می‌شود.

رئیس اداره بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد با ذکر این نکته که در حال حاضر و طی برنامه واکسیناسیون کشوری در حال اجرا در ایران علیه 12 بیماری ایمنی ایجاد می‌شود، تأکید کرد: این بیماری‌های شامل سل، هپاتیت B، فلج اطفال، کزاز، سیاه سرفه، دیفتری، مننژیت، عفونت‌های ناشی از روتاویروس‌ها، پنومونی و بیماری‌های وابسته، سرخک، سرخجه و اوریون بوده است.

دکتر نهبندانی گفت: واکسن 5 گانه یا پنتاوالان از آذر ماه سال 1393، واکسن فلج اطفال تزریقی (IPV) از شهریور ماه سال 1394، واکسن پنوموکوک از اردیبهشت ماه سال 1403 و واکسن روتاویروس از آذر ماه سال 1403 به برنامه واکسیناسیون اضافه شده است.

وی افزود: همچنین باید اشاره کنیم که واکسن سرخک صفر هم در 6 ماهگی و در استان‌های کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان تزریق می‌گردد.

رئیس اداره بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان گفت: واکسیناسیون به دلیل آنکه اولین سطح از اقدامات مؤثر در حوزه پیشگیری بوده و مانع بیمار شدن افراد می‌شود، بسیار ارزان‌تر و ساده‌تر از درمان کردن افراد بیمار است و به همین جهت از همگان می‌خواهیم که نسبت به انجام واکسیناسیون در زمان مقرر اهتمام ورزند و تحت تأثیر موارد غیرعلمی نادرست قرار نگیرند.

"همایش تجارب تحقیق در نظام سلامت" در محورهای  مدیریت و سیاست گذاری در نظام سلامت،  تحقیقات اجتماعی در حوزه سلامت، بیماریهای واگیر و غیر واگیر، آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد  برگزار می شود.

دکتر مجید جعفری نژاد دکترای تخصصی طب سنتی و دبیر علمی "همایش تجارب تحقیق در نظام سلامت" گفت: تحقیقات، بذر نوآوری در نظام سلامت است که شکوفایی آن نیازمند بستری از تعامل، هم‌افزایی و تلاش مستمر است و ما از سال 1401 تاکنون، در تلاش بوده‌ایم با بهره‌گیری از تجارب ارزنده پرسنل بهداشتی و همکاری با مراکز علمی و اجرایی، مسیری هموار برای بارور کردن ایده‌ها و دستیابی به نتایج کاربردی در حوزه سلامت فراهم آوریم.

دکتر جعفری نژاد تصریح کرد: در این فرآیند، نقش تجارب تحقیقاتی به‌عنوان یک منبع غنی از آموزه‌ها و ایده‌های جدید غیرقابل‌انکار بوده و هر یافته و ایده، قدمی است به سوی پاسخ به نیازهای بهداشتی جامعه.

وی اظهار کرد: همکاران ما در حوزه‌های مختلف سلامت، با تعهد و تلاش فراوان، این تجارب را به ثمر رسانده‌ و نتایجی ملموس و کاربردی ارائه کرده‌اند که نشان از تأثیر همکاری میان دانش و تجربه دارد و همایش تجارب پژوهشی نظام سلامت، عرصه‌ای مناسب برای ارائه و به اشتراک‌گذاری این دستاوردها است.

دکتر جعفری نژاد افزود: این رویداد علمی فرصتی ایجاد می‌کند تا پژوهشگران، متخصصان و پرسنل بهداشتی گرد هم آیند و یافته‌های خود را به اشتراک بگذارند و زمینه‌های جدیدی برای توسعه و پیشرفت در نظام سلامت ترسیم کنند. به اعتقاد ما، دستاوردهای حاصل از این همکاری‌ها، نه‌تنها در خدمت ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی خواهد بود، بلکه افقی تازه و الهام‌بخش برای آینده پژوهش‌های سلامت پیش روی ما خواهد گشود.

شایان ذکر است این همایش یازدهم اردیبهشت ماه سال جاری در محل تالار رازی دانشگاه برگزار و از بین 218 مقاله رسیده به دبیرخانه، 15 مقاله برگزیده توسط تیم علمی و هیأت داوران، بصورت سخنرانی ارائه و 4 پنل تخصصی اجرا می گردد.

رئیس گروه کاهش خطر بلایا و حوادث معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شعار آخرین روز هفته سلامت با عنوان " نه به تصادف؛ آری به زندگی" گفت: پویش «نه به تصادف» می‌تواند با هدف‌گیری گروه‌های در معرض خطر، بیشترین تأثیر را بر کاهش سوانح رانندگی داشته باشد.

دکتر محمدرضا جویا در گفتگو با وب دا افزود: پویش نه به تصادف مربوط به زمان خاصی نیست و بطور مستمر ادامه می یابد البته برخی گروه‌های خاص بیشترین نیاز را به آموزش‌های این پویش دارند.

وی اظهار داشت: رانندگان جوان و تازه‌کار به دلیل"کمبود تجربه، اعتماد به ‌نفس بیش از حد یا عدم آگاهی کافی از پیامدهای تخلفات رانندگی" بیش از سایرین در معرض خطر تصادف هستند و معمولاً در واکنش به موقعیت‌های ناگهانی رانندگی مهارت کافی ندارند لذا آموزش مهارت‌های کنترل خودرو، مدیریت سرعت و رعایت فاصله ایمن برای این گروه در اولویت است و رسانه‌ها می توانند با تولید محتوای آموزشی کوتاه و جذاب در فضای دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی که جوانان بیشترین حضور را دارند، به سهم خود بر رفتار این افراد تأثیر بگذارند.

دکتر جویا تصریح کرد: «موتورسواران» هم به دلیل سهم بالایشان در تصادفات، یکی از گروه‌های اصلی هدف این پویش هستند و عدم استفاده از کلاه ایمنی، رانندگی در خطوط غیرمجاز و عبور از میان خودروها از مهم‌ترین دلایل بروز سوانح برای آن‌هاست.

وی ادامه داد: «رانندگان حمل‌ونقل عمومی و جاده‌ای» به دلیل رانندگی طولانی‌مدت، خستگی و فشار کاری بالا، نیاز ویژه‌ای به آموزش‌های ایمنی دارند. آن‌ها نقش مهمی در امنیت مسافران دارند.

رئیس گروه کاهش خطر بلایا و حوادث معاونت بهداشت دانشگاه خاطرنشان کرد: اگر پویش «نه به تصادف» به ‌درستی طراحی و اجرا شود، می‌تواند تأثیر عمیقی بر کاهش تصادفات داشته باشد، اما موفقیت آن تنها در گرو ارائه پیام‌های هشداردهنده نیست، بلکه به برنامه‌ریزی رسانه‌ای هوشمندانه، ایجاد محتوای متناسب با هر گروه هدف، مشارکت عمومی، حمایت چهره‌های تأثیرگذار و تعامل با نهادهای تصمیم‌گیر نیاز دارد.

دکتر جویا گفت: رسانه‌ها می توانند با پیگیری مستمر این پویش، آن را از یک موج کوتاه‌مدت به یک مطالبه اجتماعی پایدار تبدیل کنند، زیرا کاهش تصادفات با اصلاح زیرساخت‌ها و قوانین و تغییر تدریجی فرهنگ رانندگی ممکن خواهد شد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: با توجه به ضرورت اجرایی شدن قانون جوانی جمعیت هزار و 403 مراکز و پایگاه های بهداشتی شهری و روستایی در تمام مناطق تحت پوشش خدمات مشاوره ای فرزند آوری و باروری ایمن و سالم ارائه می کنند.

دکتر مهدی قلیان،  در گفتگو با وب دا گفت: باتوجه به  برنامه های جمعیتی در استان، نرخ جمعیتی جایگزین شهر مشهد به صورت میانگین  1.6 دهم فرزند از هر زوج  است که حدود 40 درصد از پیش بینی و نیاز جامعه پایین تر هستیم از همین رو برنامه های آموزشی در حوزه فرزند آوری به شکل جدی در مراکز و پایگاه های بهداشتی پیگیری می شود.

وی خاطر نشان کرد: در مراکز خدمات جامع سلامت تمام مراقبت ها قبل ، حین و پس از بارداری  به صورت رایگان ارائه می شود تا فرآیند باروری برای زوجین تسهیل شود .

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه فرآیند آموزش باروری سالم از فرزند پروری صحیح، انتخاب همسر مناسب و فرایند تصمیم برای اقدام به فرزند آوری است، گفت: سایر مراقبت های بهداشتی نیز براساس محدوده سنی و بیماریهای واگیر و غیرواگیردار به صورت رایگان در پایگاه های بهداشتی ارائه می شود.

دکتر قلیان بیان کرد: یکی از تأکیدات ریاست جمهوری اجرای دقیق طرح پزشکی خانواده است در همین راستا برنامه ریزی های لازم برای این حوزه انجام شده است.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه سطح اول خدمت رسانی در طرح پزشکی خانواده ، مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی هستند که  پزشک به جمعیت تحت پوشش خدمت رسانی می کند ، تصریح کرد:  خوشبختانه 70 درصد مشکلات مردم در سطح پزشک مراکز خدمات جامع سلامت مرتفع می شود و تنها 30 درصد موارد نیاز به ارجاع دارند.

وی گفت: سایر بیماران از طریق نظام ارجاع به سطوح بالاتر مراجعه می کنند تا روند درمان آنها پیگیری شود.

دکتر قلیان با بیان اینکه در  نظام ارجاع نوبت گیری از متخصص توسط پزشک مرکز خدمات جامع سلامت انجام می شود، تصریح کرد: خدمات نوبت گیری و ویزیت بیماران از طریق نظام ارجاع در بیمارستانهای دانشگاهی با تعرفه های دولتی محاسبه می شود که  یک چهارم و یا یک پنجم هزینه بخش خصوصی است.

وی با بیان اینکه در حوزه پیشگیری از بیماریها، داوطلبان سلامت و سفیران سلامت حضوری داوطلبانه دارند و زیر نظر مراکز بهداشتی محل سکونت خود فعالیت می کنند، بیان داشت: علاوه براین در برخی از مراکز کانون های سلامت محله فعال است که در خصوص اولویت بندی حوزه بهداشت و سلامت می تواند مطالبه گری کنند.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه رفتار عمومی مردم با طبیعت باید اصلاح شود تا شاهد بیماریهای واگیردار از قبیل هاری نشویم، گفت: متأسفانه آمار حیوان گزیدگی بالایی در استان وجود دارد و در حال حاضر در شهر مشهد 4 مرکز بهداشت یک، پنج، سه و بلوار وحدت به صورت کشیک 24 ساعته خدمات درمانی هاری را ارایه می دهند.