پزشکی

متخصص زنان و زایمان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ساختار لگن در زنان گفت: ضعف عضلات کف لگن می‌تواند باعث جابه‌جایی اندام‌هایی مانند رحم، مثانه و روده شود و زمینه بروز افتادگی اندام‌های لگنی را فراهم کند.

دکتر ریحانه سادات حسینی در گفت‌وگو با وب دا اظهار کرد: لگن بانوان از مجموعه‌ای از استخوان‌ها، عضلات و بافت‌های نرم تشکیل شده است و اندام‌هایی مانند رحم، روده بزرگ، مثانه و مجرای ادرار در مجاورت یکدیگر قرار دارند و توسط عضلات کف لگن در موقعیت طبیعی خود نگه داشته می‌شوند.

وی افزود: زمانی که عضلات کف لگن دچار ضعف شوند، این اندام‌ها ممکن است به سمت کانال زایمان جابه‌جا شوند و در نتیجه افتادگی رحم، مثانه یا روده رخ دهد. این وضعیت علاوه بر تغییر در محل قرارگیری اندام‌ها، می‌تواند با عوارض دیگری نیز همراه باشد و در برخی موارد نیاز به اصلاح ساختار آناتومیک و درمان‌های تخصصی دارد.

این متخصص زنان و زایمان ادامه داد: افتادگی اندام‌های لگنی در همه موارد با علائم واضح همراه نیست. گاهی زنان برای انجام معاینات دوره‌ای مانند پاپ‌اسمیر مراجعه می‌کنند و در جریان معاینه مشخص می‌شود که درجاتی از افتادگی رحم یا مثانه دارند.

وی خاطرنشان کرد: در تصمیم‌گیری برای درمان، مهم‌ترین مسئله میزان تأثیر افتادگی بر کیفیت زندگی فرد است، زیرا شدت علائم و میزان اختلال در زندگی روزمره در انتخاب نوع درمان نقش تعیین‌کننده دارد.

دکتر حسینی درباره عوامل مؤثر در بروز این مشکل گفت: افزایش سن، بارداری و زایمان اعم از طبیعی یا سزارین از مهم‌ترین عوامل بروز افتادگی اندام‌های لگنی هستند. علاوه بر این، بلند کردن مکرر اجسام سنگین، یبوست مزمن، سرفه‌های شدید و طولانی‌مدت ناشی از بیماری‌های تنفسی، زور زدن مداوم هنگام دفع و برخی بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌توانند خطر ابتلا به این عارضه را افزایش دهند.

وی درباره علائم این عارضه افزود: احساس خروج یا برجستگی توده از واژن، اختلال در دفع ادرار، بی‌اختیاری ادراری، مشکل در دفع مدفوع یا بی‌اختیاری مدفوع از جمله علائم شایع افتادگی اندام‌های لگنی است. همچنین برخی زنان احساس شلی در کانال زایمان دارند که می‌تواند بر کیفیت زندگی زناشویی نیز تأثیر بگذارد.

این متخصص زنان و زایمان درباره درجه‌بندی این عارضه توضیح داد: در منابع علمی، افتادگی اندام‌های لگنی معمولاً در چند سطح یا درجه طبقه‌بندی می‌شود که بر اساس میزان جابه‌جایی اندام‌ها تعیین شده و در انتخاب روش درمانی نقش دارد.

دکتر حسینی با اشاره به روش‌های درمانی گفت: درمان این مشکل بسته به شدت افتادگی و علائم بیمار متفاوت است. در مراحل خفیف، اصلاح سبک زندگی، کاهش فشار بر عضلات لگن، درمان یبوست و انجام تمرینات تقویت عضلات کف لگن مانند تمرینات کگل توصیه می‌شود.

وی ادامه داد: در برخی بیماران ممکن است از وسایل حمایتی مانند «پساری» که داخل واژن قرار می‌گیرد برای نگهداری اندام‌ها استفاده شود. در موارد شدیدتر که علائم قابل توجهی ایجاد کرده و کیفیت زندگی بیمار را مختل کرده باشد، جراحی برای ترمیم و اصلاح ساختار لگن انجام می‌شود.این متخصص زنان و زایمان در پایان تأکید کرد: تشخیص به‌موقع و مراجعه به پزشک می‌تواند از پیشرفت افتادگی اندام‌های لگنی جلوگیری کند و با درمان مناسب، کیفیت زندگی بیماران به میزان قابل توجهی بهبود یابد.

رئیس مرکز اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار درباره افزایش مسمومیت‌ها در فصل بهار، از مردم خواست به هیچ‌وجه قارچ‌های خودرو در مناطق کوهستانی، جنگلی و باغی را مصرف نکنند.

دکتر علی یزدانی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: «با شروع فصل بهار و بارندگی‌های فصلی در دامنه‌های کوهستانی، به‌ویژه مناطق باغی و روستایی، انواع قارچ‌های خودرو رشد می‌کنند که از نظر ظاهری شباهت زیادی به قارچ‌های خوراکی دارند. همین شباهت موجب می‌شود برخی خانواده‌ها و به‌خصوص کودکان اقدام به مصرف آنها کنند و هرسال تعداد قابل توجهی از شهروندان دچار مسمومیت می‌شوند.»

وی افزود: «مصرف این قارچ‌ها می‌تواند باعث تهوع، استفراغ، دل‌درد و سایر علائم گوارشی شود و در برخی موارد حتی به نارسایی کبدی و مرگ منتهی گردد.»

رئیس مرکز اورژانس با اشاره به افزایش مصرف قارچ‌های موسوم به مجیک ماشروم در میان برخی جوانان گفت: «این ماده محرک، موجب بروز اختلالات روانی، توهم، تشنج، رفتارهای غیرطبیعی و حتی آسیب رساندن به خود و دیگران می‌شود.»

او ادامه داد: «اختلالات روانی ناشی از مصرف این مواد ممکن است غیرقابل پیش‌بینی، شدید و کنترل‌ناپذیر باشد و حتی ماه‌ها یا سال‌ها بعد به شکل ناگهانی ظاهر شود.»

دکتر یزدانی تأکید کرد: «با توجه به خطرات جدی و عوارض مرگبار مسمومیت با قارچ، توصیه می‌کنیم فقط از قارچ‌های خوراکی تولیدشده در کارخانه‌های معتبر استفاده کنید و از مصرف هرگونه قارچ خودرو در طبیعت خودداری نمایید.»

رئیس مرکز اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی مشهد از احیای موفق یک بیمار ۶۷ ساله در حرم مطهر رضوی خبر داد و گفت: این اقدام موفق نشان‌دهنده اهمیت آمادگی، آموزش مستمر و هماهنگی تیم‌های درمانی در شرایط بحرانی است.

دکتر علی یزدانی در گفت‌وگو با وب دا اظهار کرد: این بیمار که مردی ۶۷ ساله بود، در یکی از صحن‌های حرم مطهر رضوی دچار ایست قلبی و تنفسی شد که بلافاصله عملیات احیا توسط کارشناسان فوریت‌های پزشکی پایگاه شهید سلیمانی حرم مطهر رضوی، آقایان میرنژاد و صفایی‌فر آغاز شد.

وی افزود: اقدامات تخصصی اولیه بدون وقفه انجام شد تا فرصت حیات از بیمار گرفته نشود و کارشناسان اورژانس پیش‌بیمارستانی با تمرکز کامل برای بازگرداندن علائم حیاتی بیمار تلاش کردند.

رئیس مرکز اورژانس پیش‌بیمارستانی و مدیریت حوادث دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: تلاش‌های تیم اورژانس در نهایت نتیجه‌بخش بود و بیمار با بازگشت ضربان قلب و تنفس خودبخودی در شرایط امیدوارکننده به دارالشفای حرم مطهر تحویل داده شد.

دکتر یزدانی گفت: پس از انجام اقدامات لازم توسط تیم درمانی دارالشفا و پایدار شدن نسبی وضعیت بیمار، با هماهنگی انجام شده ادامه مراقبت‌ها و پیگیری درمان تخصصی، بیمار به بیمارستان موسی‌بن‌جعفر(ع) منتقل شد.

وی با قدردانی از عملکرد تیم درمان تصریح کرد: این اقدام موفق نتیجه تعهد، سرعت عمل و همکاری حرفه‌ای تیم اورژانس ۱۱۵ و کادر درمان بود که نقش تعیین‌کننده‌ای در نجات جان این بیمار ایفا کردند. این رخداد نمونه‌ای از تلاش بی‌وقفه نیروهای اورژانس برای حفظ جان بیماران در شرایط حساس و اضطراری است.

متخصص سلامت باروری و استادیار گروه مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر نقش حیاتی «مراقبت مستمر ماما‑محور»، آن را یکی از مؤثرترین الگوهای پیشنهادشده از سوی سازمان جهانی بهداشت برای ارتقای سلامت مادر و نوزاد و بهبود تجربه بارداری و زایمان در زنان ایرانی دانست.

دکتر منا لرکی در گفت‌وگو با وبدا، با اشاره به مفهوم مراقبت مستمر در نظام‌های سلامت گفت: از نگاه سازمان جهانی بهداشت، مراقبت مستمر یعنی زن باردار تمامی مراحل دریافت خدمات ویزیت و تشخیص تا درمان و بستری را به‌صورت یک جریان منسجم و هماهنگ تجربه کند؛ حتی اگر این خدمات در زمان‌ها و مکان‌های مختلف یا توسط ارائه‌دهندگان متفاوت انجام شود.

وی افزود: مدل «مراقبت مستمر ماما‑محور» رویکردی پیشرفته است که در آن یک ماما یا تیم کوچکی از ماماها مسئولیت جامع مراقبت از زن باردار را در دوران بارداری، زمان زایمان و دوره پس از زایمان برعهده می‌گیرند و در صورت نیاز، بیمار را به سطوح بالاتر درمانی ارجاع می‌دهند.

این متخصص سلامت باروری توضیح داد که علی‌رغم شواهد علمی فراوان درباره اثربخشی این الگو، دسترسی جهانی به آن هنوز محدود است. حتی در کشورهای پردرآمد مانند استرالیا، کانادا و بریتانیا تنها درصد اندکی از مادران از این خدمات بهره‌مند می‌شوند. در کشورهای کم‌درآمد یا با درآمد متوسط نیز فعالیت چرخشی ماماها در بخش‌های مختلف مانع اجرای کامل این مدل می‌شود.

وی کمبود نیروی متخصص، محدودیت‌های مالی و نبود زیرساخت‌های حمایتی را از مهم‌ترین موانع توسعه مراقبت مستمر مامایی دانست و تأکید کرد که شواهد نشان می‌دهد این مدل به‌ویژه برای زنان محروم و آسیب‌پذیر می‌تواند پیامدهای بارداری و زایمان را به شکل قابل توجهی بهبود دهد.

دکتر لرکی درباره وضعیت ایران گفت: در کشور ما مراقبت‌های دوران بارداری عمدتاً در چارچوب شبکه بهداشت ارائه می‌شود؛ ساختاری گسترده و چندسطحی که از خانه‌های بهداشت روستایی تا بیمارستان‌های تخصصی را شامل می‌شود و ماماها در آن نقش محوری دارند.

با این حال وی تأکید کرد که مفهوم مراقبت مستمر هنوز به‌طور کامل محقق نشده است. برخی برنامه‌ریزان آن را تنها به‌معنای ویزیت‌های منظم می‌دانند، در حالی که مراقبت مستمر واقعی شامل ابعاد گسترده‌تری مانند تداوم رابطه درمانی، هماهنگی کامل خدمات و شخصی‌سازی مراقبت‌هاست.

او همچنین به دستورالعمل‌های پیشرفته مامایی درباره ترویج زایمان طبیعی اشاره کرد و گفت که اجرای کامل آن‌ها همچنان با موانع ساختاری مواجه است؛ موانعی که بخشی از آن‌ها ناشی از نبود زیرساخت لازم برای مراقبت مستمر است.

دکتر لرکی برای غلبه بر چالش‌ها چند راهکار کلیدی را مطرح کرد:افزایش تعداد ماماهای آموزش‌دیده، به‌ویژه در مناطق محروم،بازطراحی ساختارهای بیمارستانی و کلینیکی برای اجرای مدل مراقبت مستمر،ارتقای آگاهی عمومی و آموزش فرهنگی درباره مزایای این مدل،بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال برای پایش و مشاوره بارداری،ایجاد سیاست‌های حمایتی، چارچوب‌های مالی و قوانین پشتیبان برای تقویت نقش ماماها،اصلاح نظام پرداخت و بازنگری در شرح وظایف ماماها برای امکان نقش‌آفرینی گسترده‌تر از جمله این راهکارهاست.

وی گفت: تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد که اجرای مدل مراقبت مستمر نیازمند اصلاحات ساختاری در نظام سلامت است و تنها با برنامه‌ریزی دقیق و همراهی جدی جامعه مامایی میسر خواهد شد.

دکتر لرکی در پایان با تبریک روز جهانی ماما به همکاران و دانشجویان این حوزه گفت: ماماها در شیرین‌ترین، حساس‌ترین و مهم‌ترین لحظات زندگی در کنار زنان هستند و نقشی تعیین‌کننده در سلامت مادر، نوزاد، خانواده و جامعه دارند. او برای تمام ماماهای کشور آرزوی سربلندی و موفقیت کرد.