پزشکی

همزمان با هفته اهدای عضو، مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی چشم‌پزشکی خاتم‌الانبیا (ص) مشهد، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره ایثارگران عرصه اهدای عضو، عملکرد خود را در مسیر بازگرداندن بینایی به بیماران نیازمند بازخوانی کرد.

دکتر وفایی‌نژاد، مدیر مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی چشم‌پزشکی خاتم‌الانبیا (ص) مشهد ضمن تقدیر از خانواده‌های ایثارگر اهداکننده، اظهار داشت: اهدای عضو و بافت، تبلور والاترین صفات انسانی است؛ هر مورد اهدای بافت چشم، فرصتی دوباره برای خروجِ فردی از تاریکیِ مطلق و بازگشت امید به کانون خانواده‌هاست.

وی با اشاره به جایگاه این مرکز به عنوان قطب تخصصی چشم‌پزشکی در شرق کشور، به تشریح دستاوردهای سال ۱۴۰۴ پرداخت و گفت: با وجود چالش‌های موجود، با همت و تخصص اساتید فوق‌تخصص قرنیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد و تلاش شبانه‌روزی کادر درمان، موفق شدیم نزدیک به ۲۰۰ مورد عمل پیوند بافت چشم (قرنیه) را با موفقیت در این مرکز به سرانجام برسانیم.

مدیر بیمارستان خاتم‌الانبیا (ص)، دستیابی به این آمار را مرهون کار تیمی منسجم و همکاری بین‌بخشی دانست و تصریح کرد: موفقیت در این فرآیندهای پیچیده درمانی بدون تعامل سازنده با «بانک چشم مشهد» و تلاش صادقانه همکاران ما در بخش‌های ویژه و مراقبت‌های درمانی سایر مراکز که در شناسایی و صیانت از بافت‌های اهدایی نقش کلیدی دارند، میسر نبود.

دکتر وفایی‌نژاد در پایان ضمن دعوت از عموم مردم برای پیوستن به پویش ترویج فرهنگ اهدای عضو، خاطرنشان کرد: توسعه و ارائه خدمات تخصصی پیوند در بخش دولتی، گامی راهبردی در راستای تحقق عدالت در سلامت و تسهیل دسترسی اقشار مختلف جامعه به درمان‌های پیشرفته و فوق‌تخصصی چشم‌پزشکی است.

عضو هیأت علمی گروه مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت برنامه‌ریزی آگاهانه برای بارداری، فاصله‌گذاری اصولی میان زایمان‌ها را یکی از مؤثرترین مداخلات بهداشتی در ارتقای سلامت مادر و نوزاد و کاهش عوارض زایمان دانست.

دکتر الهه منصوری قزل‌حصاری در گفت‌وگو با وب‌دا، با اشاره به ضرورت توجه به ابعاد سلامت جسمی و روانی در نظام خانواده، اظهار کرد: رعایت فاصله مناسب میان زایمان و بارداری بعدی، زیربنای تولد نوزادانی سالم‌تر و عاملی کلیدی در افزایش کیفیت زندگی در کانون خانواده محسوب می‌شود.

این متخصص مامایی با استناد به توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت (WHO) تصریح کرد: توصیه اکید متخصصان، رعایت حداقل ۲۴ ماه فاصله میان زایمان و شروع بارداری بعدی است. این بازه زمانی، فرصتی حیاتی برای بازسازی قوای جسمانی مادر و جبران ذخایر مغذی ضروری از جمله آهن، اسید فولیک و کلسیم است که در طول دوران بارداری و شیردهی دچار تحلیل شده‌اند.

دکتر منصوری قزل‌حصاری نسبت به پیامدهای بارداری‌های متوالی با فاصله کمتر از ۱۸ ماه هشدار داد و گفت: این رویکرد می‌تواند مادر و نوزاد را با چالش‌های جدّی مواجه سازد. تشدید کم‌خونی، سوءتغذیه و خستگی‌های مفرط جسمی برای مادر، و همچنین افزایش احتمال زایمان زودرس، تولد نوزاد با وزن کم (LBW) و افزایش نرخ مرگ‌ومیر نوزادان، از جمله مهم‌ترین عوارض این اقدام است.

وی همچنین به افزایش ریسک افسردگی پس از زایمان و خستگی‌های روانی ناشی از فاصله‌گذاری غیراصولی اشاره کرد و افزود: بسیاری از این پیامدها ناشی از کمبود آگاهی یا دسترسی ناکافی به مشاوره‌های تخصصی تنظیم خانواده است که لزوم ارتقای آموزش و دسترسی آسان به روش‌های مطمئن پیشگیری از بارداری را دوچندان می‌کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برخلاف تصور رایج، فواصل بیش از ۵ سال میان دو بارداری را نیز بدون خطر ندانست و توضیح داد: در این شرایط، مادر ممکن است با عوارضی نظیر افزایش فشار خون و دیابت بارداری، دشواری در روند زایمان و نیاز به عمل سزارین مواجه شود. همچنین کاهش آمادگی فیزیولوژیک بدن و چالش‌های روانی مربوط به سازگاری مجدد اعضای خانواده با نوزاد جدید، از دیگر پیامدهای احتمالی در فواصل طولانی‌مدت است.

دکتر منصوری قزل‌حصاری در پایان با اشاره به نقش کلیدی نظام سلامت کشور در ارائه خدمات مشاوره‌ای، خاطرنشان کرد: تعیین زمان مناسب برای بارداری مجدد، تصمیمی است که باید بر اساس شرایط اختصاصی هر مادر شامل سن، وضعیت تغذیه‌ای، سوابق پزشکی و شرایط جسمی، توسط پزشک یا ماما اتخاذ شود. نظام سلامت با ارائه خدمات مراقبت‌های پیش از بارداری، آمادگی کامل دارد تا با راهنمایی خانواده‌ها، مسیر دستیابی به یک بارداری ایمن و تولد فرزند سالم را هموار سازد.

فوق تخصص قلب و عروق و استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به خطرات ناشی از پرفشاری خون، آن را یکی از شایع‌ترین بیماری‌های غیرواگیر جهان دانست که به دلیل ماهیت بدون علامت، از آن با عنوان «قاتل خاموش» یاد می‌شود.

دکتر مصطفی داستانی در گفت‌وگو با وب‌دا، با بیان اینکه فشار خون حاصل عملکرد قلب و عروق و ضامن خون‌رسانی به تمامی اندام‌های بدن است، اظهار کرد: افزایش یا کاهش غیرطبیعی این شاخص حیاتی، می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری برای سلامت ایجاد کند.

این استاد دانشگاه با اشاره به آمارهای نگران‌کننده در این حوزه افزود: با وجود شیوع بالای پرفشاری خون، بخش بزرگی از مبتلایان از بیماری خود بی‌اطلاع هستند و بر اساس برآوردها، تنها حدود ۳۰ درصد از افراد مبتلا موفق شده‌اند با رعایت دستورات دارویی، فشار خون خود را در محدوده نرمال کنترل کنند.

وی ضمن هشدار نسبت به عوارض جدّی این بیماری تصریح کرد: خونریزی مغزی، سکته قلبی، نارسایی‌های کلیوی و آسیب به عروق چشم از جمله پیامدهای کنترل‌نشده فشار خون بالاست که ضرورت اندازه‌گیری دوره‌ای (حداقل سالی یک‌بار) را برای همه افراد گوشزد می‌کند.

رئیس مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی قائم(عج) درباره روش‌های صحیح پایش فشار خون توضیح داد: علاوه بر اندازه‌گیری در مطب یا منزل با دستگاه‌های استاندارد، «پایش ۲۴ ساعته» یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای تشخیص قطعی فشار خون واقعی است که در صورت نیاز توسط پزشک تجویز می‌شود.

دکتر داستانی بر لزوم رعایت پروتکل‌های اندازه‌گیری تأکید کرد و گفت: حداقل پنج دقیقه استراحت پیش از اندازه‌گیری، وضعیت مناسب نشستن (تکیه پشت و قرارگیری پاها روی زمین)، قرار دادن بازو در سطح قلب و اجتناب از مصرف قهوه، سیگار و فعالیت شدید بدنی، برای دستیابی به عدد دقیق ضروری است. وی افزود: برای افزایش دقت، پیشنهاد می‌شود اندازه‌گیری دو بار با فاصله یک تا دو دقیقه انجام و میانگین آن ثبت شود.

این متخصص قلب و عروق با بیان اینکه فشار خون ایده‌آل برای بزرگسالان حدود ۱۲۰ روی ۷۰ میلی‌متر جیوه است، خاطرنشان کرد: اعداد بالاتر از ۱۴۰ روی ۹۰ معمولاً نیازمند مداخلات دارویی است. در کودکان و نوجوانان نیز این محدوده بر اساس متغیرهای سن، قد و جنس تعیین می‌شود.

وی وراثت را عامل مهمی دانست که احتمال ابتلا را تا چهار برابر افزایش می‌دهد و افزود: دیابت، چاقی، مصرف زیاد نمک و غذاهای چرب، استرس، کم‌تحرکی و افزایش سن (به دلیل کاهش انعطاف‌پذیری عروق)، از مهم‌ترین عوامل خطر در بروز این بیماری هستند.

دکتر داستانی، تغییر سبک زندگی را مهم‌ترین راه پیشگیری و کنترل پرفشاری خون برشمرد و اظهار کرد: کاهش مصرف نمک، رژیم غذایی سرشار از میوه و سبزیجات، فعالیت بدنی منظم و ترک دخانیات، ارکان اصلی حفظ سلامت قلب هستند.

وی در پایان با تأکید بر اهمیت تداوم درمان‌های دارویی (مانند مهارکننده‌های ACE، مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین و سایر داروهای تجویز شده توسط پزشک) گفت: قطع خودسرانه دارو می‌تواند عوارض حادی به همراه داشته باشد؛ لذا تشخیص زودهنگام و پایش منظم، راهکار اصلی برای پیشگیری از سکته‌های قلبی و مغزی است و باید به عادتی دائمی در زندگی تبدیل شود.

معاون بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی مشهد از برنامه‌ریزی برای توسعه همکاری‌های علمی، آموزشی و درمانی با افغانستان خبر داد و گفت: ایجاد سازوکارهای مشترک علمی و همچنین راه‌اندازی مرکز آموزشی در مرز دوغارون از برنامه‌های مهم این دانشگاه در تعامل با افغانستان است.

دکتر شاپور بدیعی‌اول در دیدار با رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان اظهار کرد: در معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی مشهد برنامه‌ریزی‌های متعددی انجام شده تا راهکارهای عملیاتی برای توسعه همکاری با کشور افغانستان در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی و درمانی مورد بررسی و اجرا قرار گیرد

وی افزود: بر اساس این برنامه‌ریزی‌ها مقرر شده است نشست‌های تخصصی، کارشناسی و عملیاتی با دانشگاه‌های بزرگ افغانستان برگزار شود تا ضمن بررسی نیازهای علمی و آموزشی این کشور، زمینه همکاری‌های مشترک در حوزه‌های مختلف فراهم شود.

معاون بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی مشهد راه‌اندازی یک مرکز آموزشی و علمی در نقطه مرزی دوغارون را از برنامه‌های مهم دانشگاه عنوان کرد و گفت: در نظر داریم با دعوت از استادان و چهره‌های علمی افغانستان، به‌ویژه از شهر هرات، زمینه بازدید آنان از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد فراهم شود تا مسیر همکاری‌های مشترک برای ارتقای سطح سلامت مردم دو کشور هموار شود.

وی همچنین به موضوع درمان بیماران افغانستانی در مشهد اشاره کرد و افزود: یکی از محورهای مهم همکاری میان دو کشور، ایجاد فرآیند منسجم و دقیق برای اعزام بیماران افغانستانی به مشهد جهت دریافت خدمات درمانی تخصصی و فوق‌تخصصی است. در این زمینه همکاری و هماهنگی مناسبی با مؤسسه «ایران کلینیک» و نیز کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات وجود دارد.

در این دیدار، رایزن فرهنگی ایران در افغانستان نیز با اشاره به ظرفیت‌ها و فرصت‌های موجود در این کشور گفت: دانشگاه علوم پزشکی مشهد به عنوان یکی از قطب‌های علمی کشور می‌تواند نقش مؤثر و تعیین‌کننده‌ای در توسعه همکاری‌های علمی، پژوهشی و آموزشی با افغانستان ایفا کند.

حسینی افزود: ارتقای سطح علمی و بهبود وضعیت سلامت مردم افغانستان می‌تواند زمینه‌ساز تعمیق روابط دو کشور باشد و دانشگاه علوم پزشکی مشهد با توجه به جایگاه علمی و بین‌المللی خود، از بهترین گزینه‌ها برای تحقق این هدف به شمار می‌رود.