دانش

کارگاه آموزشی «مروری بر ضوابط و دستورالعمل‌های توزیع و عرضه تجهیزات و ملزومات پزشکی» با هدف ارتقای دانش فعالان حوزه سلامت و تضمین عرضه ایمن و قانونمند تجهیزات پزشکی، توسط پارک علم و فناوری سلامت مشهد و با همکاری معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد.

به گزارش وب دا، در این دوره آموزشی که با حضور فارغ‌التحصیلان مهندسی پزشکی، مسئولان فنی شرکت‌ها و اصناف فعال در حوزه تجهیزات پزشکی برگزار شد، آخرین ضوابط و دستورالعمل‌های مرتبط با توزیع و عرضه تجهیزات و ملزومات پزشکی و همچنین سامانه‌های نظارتی مرتبط مورد بررسی قرار گرفت.

شرکت‌کنندگان در این کارگاه با آیین‌نامه فعالیت در حوزه تجهیزات پزشکی، دستورالعمل پخش و عرضه تجهیزات، شیوه استعلام از سایت اداره کل تجهیزات پزشکی، نحوه اعلام کمبود تجهیزات و ملزومات و سایر موضوعات مرتبط آشنا شدند و به تبادل نظر در این زمینه پرداختند.

مهندس امیر نایب، مدیر نظارت و ارزیابی تجهیزات و ملزومات پزشکی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در حاشیه این برنامه اظهار کرد: برگزاری مستمر چنین کارگاه‌هایی می‌تواند موجب به‌روزرسانی دانش و مهارت مسئولان فنی شود و نقش مهمی در تضمین تأمین تجهیزات پزشکی ایمن، اصیل و با کیفیت ایفا کند.

وی تأکید کرد، استمرار آموزش‌ها و بازآموزی ضوابط و دستورالعمل‌های ابلاغی، گامی مؤثر در ارتقای نظام سلامت کشور و بهبود کیفیت خدمات درمانی به شمار می‌آید.

تیم تحقیقاتی گروه ژنتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در فرایند انجام سه مرحله طرح تحقیقاتی موفق شدند تا حدودی سیر پیشرونده بیماری فنیل کتونوری (pku) را در سطح استان کنترل کنند.

دکتر طیبه حمزه لوئی، دانشیار گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا، پیرامون ماهیت بیماری ذکر شده و فعالیت‌های صورت گرفته در ارتباط با مراحل انجام این طرح‌های تحقیقاتی گفت: بیماری فنیل کتونوری یک اختلال متابولیکی است که به دنبال یک نقص آنزیمی در خانواده ایجاد می‌شود و از طریق پدر و مادر می‌تواند به کودک متولد شده منتقل گردد و بنابراین در خانواده‌هایی که فرزند تازه متولد شده برای چنین اختلالاتی تشخیص داده شود مشاوران ژنتیک و در اکثر موارد پزشکان متخصص غدد اطفال اعضای خانواده را به آزمایش ژنتیک ارجاع می‌دهند تا دقیقا جهش ژنتیکی که عامل این بیماری است و در واقع مسبب نقص آنزیمی است مشخص ‌گردد.

عضو هیأت علمی دانشگاه ادامه داد: در حال حاضر حدود 195 خانواده مبتلا به فنیل کتون اوری در استان خراسان رضوی شناسایی شده اند که 10 در صد آنها فرم غیر کلاسیک بیماری را دارند این بیماران که در زمره بیماران خاص هستند و به خاطر داشتن فرزندان مبتلا به بیماری فنیل کتونوری، شیرهای مخصوصی را برای نوزادشان دریافت می‌کنند  و از سوی دیگر این افراد باید در طول زندگی خود رژیم‌های غذایی خاصی که فاقد اسید آمینه فنیل آلانین را مصرف میکنند.

وی با اشاره به تدوین سه طرح تحقیقاتی در رابطه با این بیماران افزود: نخستین طرح تحقیقاتی ما در سال ۱۳۸۹با کد ۸۹۵۶ تهیه شد و از ۵۰ خانواده ( اعم از پدر و مادر و فرزند) که تا آن زمان در سطح استان شناسایی شده بودند نمونه خون گرفته شد و در واقع کل ژن PAH را برای فرم کلاسیک یا شایع  این بیماری مورد بررسی ژنتیکی قرارکردیم خوشبختانه توانستیم جهش‌های شایع را در تمام این خانواده‌ها شناسایی کنیم. همچنین یک تعداد جهش‌های جدید که تاکنون در جهان گزارش نشده بود در ارتباط با این بیماری شناسایی شدند و نتایج طرح تحقیقاتی در مجلات بین الملل چاپ گردید و خوشبختانه به ما این اطلاعات را داد که در استان خراسان رضوی چه جهش‌هایی شایع است و ما در آینده برای پیشگیری از ابتلای فرزندانی که بعداً قرار است در این خانواده متولد شوند نتایج این طرح تحقیقاتی کاربرد خواهد داشت.

عضو هیأت علمی گروه ژنتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه با اشاره به انجام طرح تحقیقاتی دوم گفت: نوع غیر کلاسیک بیماری فنیل کتونوری که گونه بسیار نادری از این بیماری است و حدود 10 درصد از بیماران هیپرفنیل الانمی را بخود اختصاص می دهد را در قالب طرح دوم و در سال ۱۳۹۷ با کد 971862 انجام دادیم که از بین چهار ژن گزارش شده در ارتباط با فرم غیر کلاسیک این بیماری دو ژن PTS و QDPR بیشترین جهش های نوع غیر کلاسیک را در سطح استان داشتند و در همین رابطه 4 جهش جدید نیز برای اولین بار در دنیا در بین این بیماران گزارش شد که این اطلاعات در ژورنالهای بین المللی به چاپ رسید.

دکتر حمزه لوئی در ارتباط با انجام طرح تحقیقاتی سوم در رابطه با بیماری فنیل کتونوری گفت: بیمارانی که به دلیل ارثی دارای نقص در انزیم فنیل الانین هیدروکسیلاز هستند و مبتلا به اختلال متابولیک ارثی فنیل کتون اوری  می شوند برخی از آنان به داروی ساپروپترین پاسخ می دهند که این پاسخ دهی بستگی به ژنوتیپ آنها دارد که برای شناسایی ژنوتیپ های خاص در استان خراسان رضوی که به این دارو پاسخ می دهند در طرح سوم ژنوتیپ های مختلف این بیماران با بررسی ژنتیکی تعیین می شدند و پاسخ به درمان با ساپروپترین مورد بررسی قرار می گرفتند که برای اولین بار مشخص کردیم که 7 ژنوتیپ خاص در بین این بیماران شناسایی شدند که به درمان پاسخگو بودند و در همین راستا یک جهش جدید نیز برای اولین بار شناسایی شد که نتایج حاصل از این طرح نیز در ژورنال های بین المللی به چاپ رسید..

وی ادامه داد: خوشبختانه در این دسته از طرح های تحقیقاتی که مشترکاً با اساتید بالینی توسط  دانشجویان دکترا انجام می شود مشخص می گردد که یک سری از جهش‌های ژنتیکی در استان وجود دارند که برخی از آنها خاص این منطقه جغرافیایی است، که در واقع با انجام چنین طرح های کاربردی از یک طرف به متخصصین بالینی کمک می کند تا بتوانند تشخیص دهند که کدام یک از بیمارانشان قادرند در معرض مصرف دارو قرار بگیرند و کدام دسته نمی‌توانند. همچنین بدنبال چنین طرح هایی با مشخص شدن جهش‌های خاص ژنتیکی خانواده‌ها در جریان جهش های مسبب بیماری قرار می گیرند که از این اطلاعات بدست آمده در اینگونه طرح ها برای داشتن فرزند سالم در زندگی استفاده می کنند.

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد در  ادامه تأکید کرد: گروه ژنتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد این آمادگی را دارد که بر روی بیماری‌های ژنتیکی شایع ، که هنوز برای آنها کار تحقیقاتی انجام نشده، پژوهش‌هایی را داشته باشد و در این راستا چنانچه متخصصین بالینی اعلام نیاز کنند برای شناسایی جهش‌های ژنتیکی بیمارانشان با ایشان همکاری خواهیم داشت .

دکتر حمزه لوئی در پایان یادآور شد: در حال حاضر طرح های تحقیقاتی دیگری در رابطه با دیگر بیماری های متابولیکی مانند هموسیستینوری و بیماری ادرار شربت افرا و بیماری ویلسون و بیماری فیبوز کیستی و گلوتاریک اسیدمیا، با همکاری گروه اطفال در دست بررسی داریم  که نتایج حاصل از این طرح ها مستقیماً برای بهره وری بهتر در نظام سلامت به خانواده های بیماران داده می شود و همچنین نتایج حاصل برای درمان به موقع و بهتر در دسترس متخصصین بالینی قرار خواهد گرفت.

آزمایشگاه جامع تحقیقات در ساختمان پژوهشگاه علوم پزشکی شهید رئیسی، با فضایی به مساحت بیش از دو هزار مترمربع، به‌عنوان تنها آزمایشگاه مرجع شرق کشور فعالیت خود را آغاز کرده است. این مرکز با بهره‌گیری از نیروهای متخصص و تجهیزات پیشرفته، با هدف تقویت زیرساخت‌های پژوهش و فناوری در چهار بخش میکروسکوپی، بیولوژی، آنالیز و همچنین راه‌اندازی دومین آزمایشگاه پیش‌بالینی کشور، خدمات گسترده‌ای را به محققان دانشگاهی، صنعت، استان‌های همجوار و کشورهای منطقه ارائه می‌دهد.

دکتر فاطمه غیبی، رئیس آزمایشگاه جامع تحقیقات شرق کشور در گفتگو با وب دا ، با اشاره به اهمیت بخش بیولوژی این مرکز تصریح کرد:یکی از بخش‌های تخصصی این مجموعه، آزمایشگاه بیولوژی است که مجهز به تجهیزات پیشرفته‌ای همچون دستگاه فلوسایتومتری، دستگاه تفرق نور پویا (DLS) و اولتراسانتریفیوژ می‌باشد و با هدف پشتیبانی از فعالیت‌های پژوهشی و ارتقای سطح تحقیقات علمی در علوم زیستی، خدمات متنوعی به پژوهشگران و اعضای هیأت علمی ارائه می‌کند.

وی افزود: این بخش با بهره‌گیری از کارشناسان متخصص، امکان انجام مطالعات گسترده در زمینه‌های ژنتیک، میکروبیولوژی، بیوتکنولوژی، سلولی و مولکولی را فراهم ساخته و بستر مناسبی برای اجرای طرح‌های تحقیقاتی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پروژه‌های ملی و منطقه‌ای ایجاد کرده است.

رئیس آزمایشگاه جامع تحقیقات شرق کشور درباره دستگاه فلوسایتومتری برند BD FACSCalibur ساخت آمریکا گفت: فلوسایتومتری به‌طور گسترده در بخش‌های تحقیقاتی و آزمایشگاه‌های تشخیصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این فناوری علاوه بر تشخیص و پیش‌آگهی بیماری‌ها، در ارزیابی درمان بدخیمی‌ها نظیر انواع سرطان‌ها، ردیابی آپوپتوز، نکروز و بقای سلولی، تعیین کمی میزان DNA و بررسی سلول‌ها در فازهای مختلف چرخه سلولی کاربرد دارد. این روش به محققان و پزشکان اجازه می‌دهد تا سلول‌ها را با دقت شناسایی و خصوصیات آن‌ها را ارزیابی کنند. در این فرآیند، تک‌تک ذرات معلق در یک جریان مایع پس از عبور از مقابل نور متمرکز لیزر بررسی می‌شوند. این دستگاه به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین تجهیزات تحلیل خصوصیات فیزیکی و شیمیایی سلول‌ها شناخته می‌شود و به‌ویژه در ایمنی‌شناسی، سرطان‌شناسی و بیولوژی مولکولی داده‌هایی دقیق و قابل اعتماد ارائه می‌دهد.

دکتر غیبی همچنین به کاربردهای دستگاه اولتراسانتریفیوژ (Ultracentrifuge) اشاره کرد و اظهار داشت:این دستگاه با اعمال نیروی گریز از مرکز بسیار بالا قادر است اجزای مختلف یک مخلوط را بر اساس اندازه، شکل و چگالی در سرعت‌های فوق‌العاده زیاد از هم جدا کند. اولتراسانتریفیوژها که گاهی تا صدها هزار دور در دقیقه می‌چرخند، توانایی جداسازی ذراتی نظیر ویروس‌ها، پروتئین‌ها، اسیدهای نوکلئیک و لیپوپروتئین‌ها را دارند که با سانتریفیوژهای معمولی قابل تفکیک نیستند. این فناوری نقشی کلیدی در تحقیقات زیست‌شناسی مولکولی، بیوشیمی، داروسازی و علوم پزشکی ایفا می‌کند و امکان مطالعه دقیق اجزای سلولی و مولکول‌های زیستی را فراهم می‌آورد.

وی درباره دستگاه تفرق نور پویا (DLS-Horiba) ساخت ژاپن نیز توضیح داد:این دستگاه ابزاری دقیق برای اندازه‌گیری اندازه ذرات در محلول‌های مایع به شمار می‌رود. با بهره‌گیری از تکنیک تفرق نور، این فناوری قادر است توزیع اندازه نانوذرات و میکروذرات را در مایعات مختلف بررسی کند. این روش به‌طور ویژه در مطالعات نانوپزشکی، داروسازی، بررسی پروتئین‌ها و نانوکپسول‌ها کاربرد دارد و امکان تحلیل سریع و دقیق نمونه‌ها را فراهم می‌سازد.

رئیس آزمایشگاه جامع تحقیقات شرق کشور در پایان تأکید کرد: امیدواریم با توجه به چشم‌انداز این مجموعه و برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی آزمایشگاه‌های جدید و خرید تجهیزات بیشتر، زمینه تربیت دانش‌آموختگان و متخصصان در حوزه‌های متنوع علمی فراهم شود و این مرکز بتواند نقش مؤثرتری در توسعه تحقیقات علمی کشور ایفا کند.

محققان دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هدف ارتقای کیفیت آموزش در حوزه رادیولوژی، تارنمای آموزشی تخصصی تصویربرداری را طراحی و اجرا کردند. نتایج ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که این سامانه علاوه بر افزایش سطح یادگیری، رضایت بالای دستیاران تخصصی را نیز به همراه داشته است.

دکتر حسین کریمی مونقی  استاد گروه آموزش پزشکی دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد و استاد راهنمای این پروژه در گفتگو با وب دا با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از روش‌های نوین آموزشی در پزشکی اظهار داشت: طراحی یک تارنمای تعاملی ویژه دستیاران رادیولوژی، گامی مؤثر در بهبود فرایند یاددهی ـ یادگیری در این رشته به شمار می‌رود.

این پژوهش با هدایت علمی دکتر بیتا عباسی، دانشیار رادیولوژی و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آموزش پزشکی، در دو مرحله طراحی و ارزیابی انجام شد. در مرحله نخست، چارچوب کلی تارنما با ویژگی‌هایی همچون طراحی واکنش‌گرا، سرتیتربندی شفاف، امکان بازگشت به صفحه اصلی در تمامی بخش‌ها و نظرسنجی آنلاین تدوین و سپس دامنه آن خریداری و محتوای آموزشی بارگذاری گردید.

در این سامانه ۱۰ سرفصل آموزشی و ۶۵ مطلب تخصصی شامل حداقل چهار بیمار آموزشی و دو ماژول تعاملی ارائه شده است. محتوای آموزشی نیز به‌گونه‌ای سازمان‌دهی شد که قابلیت استفاده در رایانه، تبلت و تلفن همراه را داشته باشد.

ارزیابی عملکرد تارنما با استفاده از پرسشنامه‌های نظرسنجی، مصاحبه‌های عمقی با دستیاران رادیولوژی و بررسی شاخص‌هایی مانند سرعت بارگذاری و دسترسی‌پذیری انجام گرفت. نتایج حاکی از آن است که کاربران این پلتفرم، سطح بالای ارزش آموزشی، طراحی کاربرمحور و محتوای متنوع آن را تأیید کرده‌اند.

محققان در جمع‌بندی این پژوهش بر ضرورت به‌روزرسانی مداوم محتوا، توسعه منابع آموزشی و افزودن قابلیت‌های تعاملی بیشتر مانند آزمون‌های آنلاین و شبیه‌سازی بالینی تأکید کردند. همچنین پیشنهاد شد از این الگو در سایر دوره‌های تخصصی پزشکی نیز استفاده شود تا گامی مؤثر در مسیر دیجیتال‌سازی آموزش پزشکی در کشور برداشته شود.