آموزش

در جهان امروز، سلامت تنها به درمان بیماری‌ها محدود نمی‌شود، بلکه به کیفیت زندگی، توانایی مشارکت در فعالیت‌های روزمره و بازگشت انسان به نقش‌های اجتماعی معنا می‌یابد. در این میان، کاردرمانی به‌عنوان یکی از ارکان توانبخشی، نقشی کلیدی در بازیابی استقلال بیماران دارد.

دکتر ثریا قره‌باغی، عضو هیأت علمی و مدیر گروه آموزشی کاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، از چهره‌های جوان، پرتلاش و اثرگذار در این عرصه است؛ استادی که علم، آموزش و درمان را به‌زیبایی در کنار هم قرار داده است. در گفت‌وگوی اختصاصی وب‌دا با ایشان، از مسیر علمی، چالش‌ها و نگاه عمیق او به فلسفه کاردرمانی بیشتر می‌خوانیم.

از تحصیل تا آموزش و مدیریت؛ مسیری بر پایه تلاش و عشق به درمان

دکتر ثریا قره‌باغی متولد سال ۱۳۶۵ است. وی پس از پایان تحصیلات دبیرستان، در آزمون سراسری سال ۱۳۸۳ در رشته کاردرمانی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی پذیرفته شد.او پس از چهار سال تحصیل، وارد مقطع کارشناسی ارشد شد و هم‌زمان فعالیت بالینی خود را در حوزه کاردرمانی کودکان آغاز کرد. پس از اتمام کارشناسی ارشد، به مدت چهار سال در دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی همدان به فعالیت آموزشی و درمانی پرداخت.

در سال ۱۳۹۵ وارد دوره دکترای تخصصی شد و از سال ۱۴۰۰، به‌عنوان عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و در مرتبه استادیاری به گروه کاردرمانی این دانشگاه پیوست. وی اکنون علاوه بر تدریس و پژوهش، مدیریت گروه آموزشی کاردرمانی را نیز برعهده دارد و به گفته خود، «افتخار خدمت به دانشجویان و توسعه این رشته تخصصی» را بزرگ‌ترین سرمایه کاری‌اش می‌داند.

تعامل آموزش، پژوهش و درمان؛ سه ضلع جدانشدنی کاردرمانی

به باور دکتر قره‌باغی، آموزش، پژوهش و درمان سه بخش به‌هم‌پیوسته و غیرقابل تفکیک در رشته کاردرمانی هستند. او در این‌باره می‌گوید: درمان بیماران باید بر پایه شواهد علمی و پژوهش‌های به‌روز انجام شود. پژوهش‌های کاربردی نیز از دل تجربه‌های بالینی و نیازهای واقعی بیماران زاده می‌شوند؛ نتایج این پژوهش‌ها خود به بهبود فرآیند درمان کمک می‌کند.

وی می‌افزاید:بخش عمده آموزش در کاردرمانی، آموزش بالینی است؛ جایی که دانشجو آنچه را در کلاس آموخته، کنار بیمار به کار می‌گیرد. در واقع، آموزش، درمان و پژوهش در چرخه‌ای متقابل قرار دارند و نمی‌توان یکی را بر دیگری مقدم دانست.

استاد موفق؛ آموزگار، پژوهشگر و الهام‌بخش

از دیدگاه دکتر قره‌باغی، استاد موفق کسی است که دانشجویان را برای خدمت مؤثر به جامعه آماده کند. او می‌گوید:استاد موفق باید علم خود را به‌روز نگه دارد، ارتباط مؤثر با دانشجویان داشته باشد و آنان را در مسیر پژوهش و خلاقیت علمی تشویق کند.

به اعتقاد او، استاد حرفه‌ای صرفاً انتقال‌دهنده دانش نیست، بلکه پژوهشگری منتقد و آگاه است که در دانشجویان روحیه پرسشگری و مسئولیت‌پذیری ایجاد می‌کند.هدف نهایی آموزش در کاردرمانی، پرورش درمانگرانی متعهد و محققانی است که خود منبع تولید علم در کشور باشند؛ افرادی که با دیدی نقادانه به شواهد علمی می‌نگرند و در توسعه دانش بومی نقش‌آفرینی می‌کنند.

چالش‌ها و راهکارها؛ معرفی نقش حیاتی کاردرمانی در جامعه

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های دکتر قره‌باغی، ناشناختگی کاردرمانی در جامعه و میان برخی گروه‌های تخصصی است. او با صراحت می‌گوید:بسیاری از افراد هنوز با اهداف و خدمات کاردرمانی آشنایی ندارند و همین موضوع موجب می‌شود ارجاع بیماران به این خدمات با تأخیر انجام شود. این در حالی است که کاردرمانی نقش محوری در توانبخشی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران دارد.

وی با اشاره به تلاش‌های مستمر خود و همکارانش برای معرفی این رشته می‌افزاید:با برگزاری نشست‌های علمی، دوره‌های آموزشی و فعالیت‌های اطلاع‌رسانی از طریق روابط عمومی دانشگاه و رسانه‌های رسمی، درصدد هستیم تا جایگاه واقعی کاردرمانی را در نظام سلامت معرفی کنیم. افزایش آگاهی عمومی، زمینه‌ساز بهره‌مندی به‌موقع بیماران از خدمات تخصصی و بازگشت سریع‌تر آنان به زندگی عادی است.»

نقش خانواده در مسیر موفقیت

دکتر قره‌باغی در بخش پایانی گفت‌وگو با تأکید بر نقش خانواده در پیشرفت علمی و حرفه‌ای خود می‌گوید:حمایت‌های معنوی، روحی و اقتصادی پدر و مادرم در دوران تحصیل و آغاز فعالیتم، باعث شد بدون دغدغه در مسیر خدمت به دانشجویان و بیماران گام بردارم. همراهی آنان زیربنای تمام موفقیت‌های من بوده است و قدردان محبت بی‌پایانشان هستم.

روز جهانی کاردرمانی یادآور جایگاه انسانی و اثرگذار یکی از مهم‌ترین شاخه‌های توانبخشی در نظام سلامت است؛ حرفه‌ای که دانش را با اخلاق، و علم را با کیفیت زندگی انسان پیوند می‌دهد.

به باور دکتر ثریا قره‌باغی،کاردرمانی یعنی دیدن انسان از دریچه زیستن روزمره؛ نگاهی مبتنی بر توانایی، امید و مشارکت فعال در جامعه.

دکتر حسین بزرگی، متولد سال ۱۳۷۳ و اهل نیشابور، توانست در آزمون بورد تخصصی رشته رادیولوژی سال ۱۴۰۴ با تلاش مستمر و برنامه‌ریزی منسجم، رتبه برتر این رقابت کشوری را از آنِ خود کند.

این پزشک موفق در گفت‌وگو با وب‌دا دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به روند آمادگی خود برای آزمون، گفت: حدود هفت ماه پیش از برگزاری آزمون، روزانه به‌طور میانگین هفت ساعت مطالعه می‌کردم و در دو هفته پایانی، تمرکز اصلی‌ام بر مرور کامل مباحث و تثبیت مطالب فرار بود.

وی با بیان اینکه روش مطالعه‌اش بر پایه ارگان‌های بدن تنظیم شده بود، افزود: سعی کردم مباحث را در چند نوبت مرور کنم تا به تسلط کامل برسم. با توجه به تغییر منابع آزمون و در دسترس نبودن بانک سؤال، از هوش مصنوعی برای خلاصه‌سازی مباحث جدید استفاده کردم که نقش مؤثری در تسهیل یادگیری داشت.

دکتر بزرگی در ادامه با تأکید بر اهمیت حمایت اطرافیان در مسیر موفقیت علمی، اظهار داشت: نقش خانواده و اساتیدم در ایجاد انگیزه، آرامش و فراهم کردن محیط مناسب مطالعه بسیار تعیین‌کننده بود و از صمیم قلب از زحمات آنان قدردانی می‌کنم.

او در پایان خاطرنشان کرد که پشتکار، مرور منظم مطالب و اتکاء به راهنمایی‌های علمی استادان از عوامل کلیدی در موفقیت او بوده است.

دکتر نونا ثابتی، رتبه برتر آزمون بورد تخصصی در رشته زنان و زایمان که از ورودی‌های سال ۹۲ پزشکی عمومی بوده و تخصص زنان و زایمان را با رتبه یک رقمی( سوم کشوری ) به پایان رسانده است، موفقیت خود را علاوه بر تلاش شخصی و برنامه‌ریزی های طولانی‌مدت ، مرهون حمایت دلسوزانه اساتید دانشگاه علوم پزشکی مشهد و حمایت خانواده عنوان می کند.

برنامه ریزی، لازمه‌ی موفقیت است

دکتر ثابتی بر خلاف تصور رایج که ممکن است قبولی در بورد را صرفاً حاصل مطالعه فشرده چند ماهه بدانند در گفتگو با وب دا تأکید می‌کند: این آزمون، امتحانی نیست که بتوان در چند ماه گذشته صرفاً به آن رسید و نیاز به یک برنامه‌ریزی جامع و درست دارد.

این پزشک جوان که یکی از دوره‌های سخت تحصیلی خود را همزمان با دوران بارداری گذرانده، نقش خانواده و همسرش را «خیلی مهم» می داند و خاطرنشان میکند: حمایت صبورانه خانواده‌ام نقش بسزایی در این موفقیت داشت.

نکته کلیدی دیگر در مسیر موفقیت این متخصص زنان، روش مطالعه اوست که در خصوص آن عنوان میکند: تمام رفرنس‌ها را مستقیماً به زبان انگلیسی و از روی کتاب‌های اصلی می‌خواندم و از خلاصه‌های فارسی استفاده نکردم؛ این هم به تشویق اساتیدم بود.

محیطی که انگیزه می‌آفریند

دکتر ثابتی بخش بزرگی از موفقیت خود را مدیون بستر علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد می‌داند و اشاره می‌کند که این دانشگاه در رشته زنان، هر پنج زیرشاخه فوق تخصصی را فعال دارد و رزیدنت‌ها از همان ابتدا با سبک سوالات فوق تخصصی و کار عملی آشنا می‌شوند.

او از برگزاری منظم «امتحانات ماهانه» و شبیه‌سازی‌های عملی آزمون بورد PMP و KFP به عنوان ابزارهای اعتمادبه‌نفس‌ساز یاد می‌کند: این آزمون‌ها باعث می‌شود بچه‌ها با شرایط ناگهانی جلسه آزمون غافلگیر نشوند. با این حال، پزشک جوان از اساتید خود به عنوان «جرقه» این رتبه شدن یاد کرده و از مدیران گروه سابق و فعلی تشکر می‌کند که با برنامه‌ریزی دقیق، فضایی حمایتی ایجاد کرده‌اند و گاردینگ‌های غیرضروری را حذف کرده‌اند.

توصیه‌ای به دستیاران؛ مطالعه را از همان روز اول شروع کنید

توصیه دکتر ثابتی به رزیدنت‌های سال‌های پایین‌تر، بسیار جدی است: علی‌رغم کشیک‌های سنگین و استرس بالای رشته زنان، از همان سال اول برنامه‌ریزی داشته باشند.

او معتقد است که هر بیماری که در راند بالینی یا گزارش صبحگاهی دیده می‌شود، باید مباحث مرتبط با آن مطالعه شود. بالاخره دانشجو با کیس‌های واقعی روبرو می‌شود؛ اگر حداقل مطالعه را داشته باشند، کارشان خیلی راحت‌تر است.

دکتر فریبرز ثمینی، مدیر گروه جراحی مغزو اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دبیر بورد کشوری جراحی اعصاب، با علاقه‌ی وافری که به رشته جراحی مغز و اعصاب داشته اند، چشم انداز شغلی خود را از همان دوران تحصیل در مدارس شهرستان سبزوار مشخص می کنند و این مسیر که با تعطیلی سه ساله دانشگاه‌ها دردوران انقلاب فرهنگی در مقطع زمانی کوتاهی دچار وقفه می شود، در نهایت با پذیرش در رشته پزشکی دانشگاه مشهد ادامه می یابد و طی سالها با رقم خوردن سوابق درخشان مدیریتی و هدایت آموزشی دکتر ثمینی در سطح ملی و موفقیت چشمگیر فرزند ایشان در آزمون بورد تخصصی رشته جراحی مغزو اعصاب 1404 همراه می شود.

دکتر فریبرز ثمینی، که متولد اسفند ۱۳۴۱ در شهرستان سبزوار است، تحصیلات دوره مدرسه را در زادگاه خود به اتمام می رساند و در سال ۱۳۵۹، درست در زمان تعطیلی سه ساله دانشگاه‌ها (انقلاب فرهنگی)، موفق به اخذ مدرک دیپلم می شود و در ادامه پس از برگزاری کنکور سال 61 با رتبه عالی در رشته پزشکی دانشگاه مشهد پذیرش میشود که این موضوع با توجه به حضور خانواده در شهر مشهد رضایت دکتر ثمینی را از تحصیل در شهر مشهد دو چندان می کند.

عشق و علاقه این استاد باسابقه به رشته پزشکی، موجب می گردد که پس از اتمام دوره عمومی، مستقیماً به رشته جراحی مغز و اعصاب سوق یابد و پس از اتمام دوره تخصص به لطف اساتیدو کسب رتبه برتر ، فعالیت خود را به عنوان هیأت علمی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد آغاز و فعالیت‌های علمی، پژوهشی و درمانی خود را در بیمارستان امدادی شهید کامیاب دنبال کند. همچنین دوره‌های آموزشی تکمیلی در خارج از کشور، گام های دیگری از مسیر حرفه‌ای ایشان را رقم زد.

رشته جراحی اعصاب بی‌نظیر است

دکتر ثمینی با شور و اشتیاق وافری از رشته انتخابی‌اش سخن می گوید و با این حال، توصیه‌ای روشنگرانه دارد و به داوطلبان آینده: کسانی که می خواهند رشته جراحی مغز و اعصاب را انتخاب کنند پیشنهاد می نماید چون دانشجویان با سپری شدن دوره استاژری و اینترنی هیچ گونه شناختی از جراح اعصاب ندارند حتماً قبل از ورود به این رشته تحقیقات کافی داشته باشند . 

این استاد و جراح مغزو اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد، بر اهمیت کار تیمی تأکید نموده و معتقد است: هیچ رشته‌ای در علوم پزشکی نمی‌تواند به تنهایی کار کند و موفق باشد و تمامی رشته‌ها از پایه تا بالین به همدیگر وابسته هستند.

از مدیریت دانشکده تا بحران کرونا

سوابق مدیریتی دکتر ثمینی نیز قابل توجه است و ایشان از سال ۹۳ به مدت پنج سال معاونت تخصصی-فوق تخصصی دانشکده پزشکی مشهد را برعهده داشته و سپس دو سال، که مصادف با دوره سخت کرونا شد، به عنوان معاون آموزشی دانشگاه خدمت نموده است؛ دوره‌ای که طی آن و با وجود همه سختی‌ها، دستاوردهای ارزشمندی در آموزش و درمان کسب شد. از سال ۹۸، دکتر ثمینی مسئولیت مدیریت گروه جراحی مغز و اعصاب را نیز بر عهده دارند که این مسئولیت خطیر، به پاس حُسن عملکرد چندساله و با حمایت مسوولان محترم دانشگاه و دانشکده پزشکی در سال جاری تمدید گردید.

نقش ملی و افتخار خانوادگی

مدت چهار سال است که دکتر فریبرز ثمینی به عنوان دبیر بورد جراحی اعصاب کشوری فعالیت دارند و در تدوین ساختار آموزشی، سیاست  گذاری های علمی – آموزشی ، ارزشیابی مراکز جراحی اعصاب و ستون فقرات کشور، پژوهش و توسعه علمی و ارتباطات رسمی با وزارت محترم  نقش محوری را ایفا می کنند. ایشان همچنین عضو کمیسیون‌های تدوین آموزشی و نیز درمان وزارت بهداشت هستند  تا با همراهی سایر همکاران خود، یک ساختار منظم‌تر و متشکل‌تر از برنامه‌های آموزشی و درمانی را برای کشور رقم بزنند.

دکتر ثمینی در پاسخ به سوالی در مورد موفقیت فرزندشان که طی سال جاری موفق به کسب رتبه اول بورد جراحی مغز و اعصاب کشور گردید، با تواضع بیان می کند: من به هیچ وجه پسرم را برای ورود به این رشته اجبار نکردم و در عین حال خود او می‌دید که من عاشق رشته جراحی اعصاب هستم و این بر گرایش او تأثیرگذار بود. در زمینه روش مطالعه ، تحقیق و آموزش و یادگیری تئوری و عملی این رشته  فرزندم و همچنین تمام رزیدنت ها را راهنمایی می کنم و سعی می کنم آنها را در مسیر موفقیت قرار دهم. سعی و تلاش فراوان و برنامه ریزی اصولی فرزندم  به لطف خدا نتیجه داد و ایشان نفر اول بورد جراحی مغز و اعصاب ایران شدند.