بهداشت و پیشگیری

در راستای اجرای طرح «آمایش امید»، همایش اقناع‌سازی فعالان جمعیتی مراکز بهداشت پنجگانه مشهد با محوریت سیاست‌های جمعیتی، واقعیت‌های آماری و پاسخ به شبهات فرزندآوری برگزار شد؛ همایشی که با هدف توانمندسازی فعالان حوزه سلامت و هم‌افزایی برای تحقق اهداف جمعیتی کشور شکل گرفت.

به گزارش وب دا، دکتر ناصر امینی، رئیس کمیته بهداشت و درمان قرارگاه جوانی جمعیت مشهد مقدس، در این همایش با مرور اقدامات انجام‌شده در حوزه حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، گفت: برنامه «آمایش امید» با در نظر گرفتن ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی و زیست‌بومی هر منطقه، تلاش می‌کند از طریق مشاوره فرزندآوری، تسهیل خدمات سلامت مادر و کودک و افزایش موالید، زمینه تحقق اهداف جمعیتی کشور را فراهم کند.

وی با اشاره به اینکه این برنامه از اسفندماه ۱۴۰۳ از سوی وزارت بهداشت با هدف دستیابی به نرخ باروری کلی ۲.۵ تا پایان سال ۱۴۰۷ معرفی شده است، افزود: در این طرح، شرح وظایف همه سطوح از بهورزان و مراقبان سلامت تا پزشکان و مدیران به‌صورت دقیق مشخص شده و دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی و مراقبتی برای سلامت مادران و کودکان مورد توجه ویژه قرار گرفته است.

دکتر امینی، شناسایی گروه‌های هدف در جمعیت تحت پوشش و تشکیل پرونده الکترونیک سلامت را نخستین گام اجرایی‌سازی این برنامه دانست و بر ضرورت تحلیل شاخص‌های جمعیتی متناسب با شرایط منطقه‌ای تأکید کرد.

در ادامه این همایش، دکتر حسنی، دانشیار دانشگاه فردوسی، با اشاره به اینکه سیاست‌های افزایشی یا کاهشی جمعیت تابع ضرورت‌های زمانی و مکانی است، اظهار کرد: مسئله جمعیت مختص ایران نیست، بلکه پدیده‌ای جهانی است و دخالت در فرزندآوری به‌عنوان خصوصی‌ترین امر اجتماعی، کار ساده‌ای نیست و علل آن در سطوح مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ریشه دارد.

وی با بیان اینکه فرزندآوری زیرمجموعه ازدواج و تحکیم خانواده است، افزود: در گذشته خانواده جامعه را می‌ساخت، اما امروز جامعه خانواده را مدیریت می‌کند و اکنون با پدیده گذار خانواده و کاهش فرزندآوری مواجه هستیم؛ بنابراین اقدام صرف در سطح فردی کافی نیست و باید در سطوح ساختاری و نهادی نیز سیاست‌های هماهنگ اجرا شود. تجربه برخی کشورها نشان می‌دهد اجرای سیاست‌های خانواده‌محور می‌تواند به بهبود شاخص‌های باروری منجر شود.

دکتر حسنی با تأکید بر اینکه افزایش جمعیت ضرورتی چندبعدی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ملی است، تصریح کرد: اقناع‌گری در حوزه فرزندآوری یک ضرورت ملی است که باید در بستر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی و با ترکیبی از ارزش‌های ملی و اعتقادی دنبال شود. اگر هر فرد نقش خود را به‌درستی ایفا کند، جامعه به تعادل پایدارتری دست خواهد یافت.

در بخش دیگری از این همایش، دکتر نغمه رزاقی، مشاور رئیس دانشگاه در امور بانوان، به طرح مهم‌ترین شبهات فرزندآوری پرداخت و با ارائه راهکارها، اصول کلی پاسخگویی به مخاطبان از جمله شناخت ویژگی‌های مخاطب، تحلیل و تبیین موضوع، مقایسه، نقد و بررسی و هدف‌گذاری صحیح در گفت‌وگوهای اقناعی را تشریح کرد.

 همچنین خانم سوارکار، مشاور رئیس شورای شهر مشهد در حوزه بانوان، با مرور تاریخچه سیاست‌های جمعیتی کشور، گزارشی از شبکه فعالان جمعیتی ارائه داد و بر نقش‌آفرینی هر یک از افراد و نهادها در تحقق اهداف جوانی جمعیت و ترویج فرهنگ فرزندآوری تأکید کرد.

این همایش را می‌توان گامی مؤثر در جهت تقویت هم‌افزایی میان فعالان حوزه سلامت، افزایش توان اقناعی کارشناسان و حرکت هدفمند به سوی تحقق سیاست‌های کلان جمعیتی کشور ارزیابی کرد.

بر اساس اعلام واحد بهداشت هوای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکي مشهد، شاخص ۲۴ساعته کیفیت هوا با عدد 128 بیانگر وضعیت «ناسالم برای گروه‌های حساس» است.

به گزارش وب دا ، مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد به شهروندان به ويژه گروههاي در معرض آسيب از جمله بیمaاران تنفسی و قلبی عروقی، زنان باردار، كودكان، بیماران مزمن و صعب العلاج و سالمندان توصیه کرد از تردد غیر ضروری در هوای آلوده خودداری کنند .

دکتر فرشید وفا گفت:ورزشكاران باید از فعالیت های ورزشی در روزهای آلوده خودداری کنند زیرا با افزایش حركت، بدن به اكسیژن بیشتری نیاز دارد و تنفس در هوای آلوده علاوه بر انباشت ذرات معلق در ریه ، روند اكسیژن رسانی كافی در خون و بافت¬ها را نیز مختل می كند.

وی همچنین افزود: افرادی که بیشترین زمان مواجهه با آلودگی هوا را دارند از جمله پرسنل نيروي انتظامي و پليس راهور ، کارکنان پايگاههاي اورژانس، هلال احمر، کارکنان شهرداري ها و خدمات شهري و همچنين کودکان و افراد سالخورده می باید از وسایل کمک حفاظت تنفسي(ماسک) مورد تاييد وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشکی  استفاده کنند.

مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از شهروندان محترم خواست در خانه بمانند و در صورت لزوم برای خروج از منزل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.

دوره تکمیلی «هادیان زندگی» با موضوع روش‌های اقناع و متقاعدسازی در کنشگری جمعیت، به همت مدیریت جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد و با حضور کارشناسان برنامه از شهرستان‌های تابعه و مراکز بهداشت پنجگانه مشهد مقدس برگزار شد.

به گزارش وب دا ، در این دوره آموزشی، دکتر سامان هادی‌پور، مدرس کشوری و مدیر مؤسسه آموزشی پژوهشی «اسرار بیان»، با تأکید بر نقش قانونمندی ذهن انسان در فرآیند تغییر رفتار گفت: همان‌گونه که بدن انسان در بُعد جسمی تابع قوانین مشخص و مشترک است، در بُعد روانی نیز انگیزه، اندیشه، احساس و رفتار انسان‌ها قانونمند و قابل تحلیل است و همین موضوع مسیر تأثیرگذاری بر رفتارها را روشن می‌کند.

وی با بیان اینکه نگرش، موتور محرک انگیزه افراد است، افزود: در موضوع فرزندآوری، اصلاح نگرش‌ها نقش کلیدی دارد و صرفاً صحبت کردن با مخاطب، به اقناع منجر نمی‌شود. گام نخست در اقناع‌سازی، نگرش‌سنجی مخاطب است؛ باید ابتدا به ذهن فرد وارد شد، قوانین حاکم بر ذهن او و آنچه برایش اهمیت دارد را شناخت تا انگیزه شنیدن در او ایجاد شود.

دکتر هادی‌پور قوانین حاکم بر ذهن انسان را شامل مقایسه اطلاعات جدید با دانسته‌های قبلی، پذیرش در برابر دلایل متعدد و مستند، اعتماد به تجربه‌های پرتکرار دیگران و نتیجه‌گیری از شباهت‌ها و تفاوت‌ها عنوان کرد و ادامه داد: ذهن انسان ذاتاً مقایسه‌گر است، اما گاهی تصمیم‌های نادرست نتیجه مقایسه‌های غلط است. اقناع‌سازی در موضوع فرزندآوری در واقع نوعی خدمت به مخاطب و محافظت از او در برابر تصمیم‌گیری اشتباه است؛ موضوعی که برای زوج‌های بدون فرزند، زوج‌هایی که به فرزند دوم فکر نمی‌کنند یا افرادی که در معرض تصمیم به سقط جنین هستند، کاربردی و راهگشاست.

این مدرس کشوری با اشاره به اینکه حدود ۸۰ درصد پرسش‌ها و شبهات حوزه فرزندآوری با سه روش «مقایسه»، «استقراء» و «تعلیل» قابل پاسخگویی است، تصریح کرد: پیش‌بینی کاهش جمعیت کشور تا سال ۱۴۸۰ به حدود ۳۱ میلیون نفر، زنگ خطری جدی در حوزه امنیت، اقتصاد و توسعه است. از این رو، مشاوره فرزندآوری علاوه بر خدمت به مراجعان و کشور، برای بهورزان و مراقبان سلامت که ارتباط مستقیم با مردم دارند، می‌تواند باقیات صالحات و رزقی عظیم باشد.

در ادامه این دوره، شرکت‌کنندگان با روش‌های مختلف مقایسه و ترجیح، مقایسه و تشبیه، استقراء میدانی و آزمایشی، تعلیل و توجیه و نیز تعلیل و تبیین در اقناع اندیشه مخاطبان آشنا شدند و با ارائه تمرین‌های عملی، به بحث و تبادل نظر پرداختند.

این دوره با هدف توانمندسازی کارشناسان حوزه سلامت خانواده و جوانی جمعیت، گامی مؤثر در مسیر ارتقای مهارت‌های ارتباطی، اقناعی و کنشگری اجتماعی در حوزه جمعیت و فرزندآوری ارزیابی می‌شود.

رئیس گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد  از اجرای گسترده برنامه‌های آموزش، مشارکت مردمی و ارتقای سلامت در مناطق تحت پوشش دانشگاه خبر داد و گفت: این اقدامات در راستای اهداف نظام سلامت و با رویکرد عدالت در سلامت، مشارکت اجتماعی و توانمندسازی مردم اجرا شده است.

دکتر محمدجعفر صادقی در گفتگو با وب دا  با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه ارتقای سواد سلامت جامعه اظهار کرد: صفحه آموزش همگانی سلامت در وب‌سایت بسیج اطلاع‌رسانی سلامت راه‌اندازی شده و تاکنون ۷۷ عنوان موضوعی به ترتیب حروف الفبا شامل تولید محتوا، طراحی گرافیک، ویرایش، سازماندهی و به‌روزرسانی در آن بارگذاری شده است. همچنین ۱۳ صفحه اختصاصی مرتبط با کمپین‌های سلامت طراحی و راه‌اندازی شده که نقش مهمی در دسترسی عمومی به اطلاعات معتبر سلامت ایفا می‌کند.

وی با اشاره به نقش محوری گروه‌های خودیار در پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر افزود: از ابتدای سال جاری تاکنون، ۲ هزار و ۸۰۹ گروه خودیار با محوریت بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون، کم‌تحرکی، چاقی و اضافه‌وزن، سرطان‌ها و سایر مشکلات شایع سلامت تشکیل شده است. این گروه‌ها با هدف همیاری اجتماعی، ارتقای آگاهی و انتقال تجربیات در مسیر کنترل بیماری‌ها فعالیت می‌کنند.

رئیس گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه با تأکید بر اهمیت برنامه‌ریزی مبتنی بر شواهد تصریح کرد: نیازسنجی اولویت‌های سلامت در ۸۰ درصد واحدهای تحت پوشش انجام شده و این گروه در اجرای پویش‌های ملی و منطقه‌ای سلامت نیز همکاری فعالی داشته است.

دکتر صادقی افزود: در همین بازه زمانی، ۵۱ رسانه آموزشی در قالب بنر، پوستر، تراکت، عکس‌نوشته و پادکست تولید شده و به‌منظور تضمین کیفیت محتوا، پنج کمیته رسانه برای بررسی و ارزیابی رسانه‌های تولیدی تشکیل شده است. سایر رسانه‌ها نیز به‌صورت مجازی و از طریق گروه کمیته رسانه در پیام‌رسان ایتا بررسی و تأیید شده‌اند.

وی مشارکت‌های مردمی را یکی از دستاوردهای مهم این حوزه دانست و خاطرنشان کرد: با استفاده از ظرفیت ۸۹۵ شورای شهری و روستایی، برنامه خودمراقبتی اجتماعی با هدف حل مشکلات و معضلات محلات اجرا شده است. همچنین ۳۳.۵ درصد داوطلبان سلامت متخصص و ۳۰.۹ درصد داوطلبان سلامت محله جذب و آموزش داده شده‌اند.

رئیس گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت معاونت بهداشت دانشگاه در ادامه به توسعه برنامه‌های خودمراقبتی اشاره کرد و گفت: ۳۱۹ سازمان دولتی و غیردولتی در قالب برنامه خودمراقبتی سازمانی، آموزش‌های متناسب با نیاز در حوزه سلامت را دریافت کرده‌اند و در همین راستا، ۴۹۳ هزار نفر سفیر سلامت خانواده نیز جذب و آموزش داده شده‌اند.

وی در پایان تأکید کرد: استمرار این برنامه‌ها می‌تواند نقش مهمی در افزایش آگاهی عمومی، ارتقای مسئولیت‌پذیری اجتماعی و بهبود شاخص‌های سلامت جامعه ایفا کند و مسیر دستیابی به جامعه‌ای سالم‌تر و توانمندتر را هموار سازد.