بهداشت و پیشگیری

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از اجرای برنامه محله‌محور مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH) در شهرستان‌های منتخب اجرای برنامه پزشک خانواده خبر داد و گفت: این برنامه با هدف شناسایی و اولویت‌بندی عوامل اجتماعی مؤثر بر شاخص‌های سلامت و طراحی مداخلات مناسب در سطح جامعه اجرا می‌شود.

دکتر مهدی قلیان‌اول در گفتگو با وب دا  با اشاره به اجرای پایلوت برنامه پزشک خانواده، نظام ارجاع و نوبت‌دهی الکترونیک در شهرستان فریمان اظهار کرد: در چارچوب این برنامه، اجرای طرح محله‌محور مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH) در شهرستان‌های منتخب در دستور کار قرار گرفته است.

وی افزود: شناسایی و اولویت‌بندی تعیین‌کننده‌های اجتماعی که بیشترین تأثیر را بر شاخص‌های سلامت دارند و سپس طراحی و اجرای مداخلات مناسب در سطح مراکز جامع خدمات سلامت و شهرستان از مهم‌ترین اهداف این برنامه به شمار می‌رود.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: برای اجرای مؤثر این طرح، کمیته اجرایی در سطح شبکه بهداشت و درمان شهرستان و هیأت امنا در سطح مراکز خدمات جامع سلامت تشکیل می‌شود تا با ترسیم سیمای کامل سلامت شهرستان و بررسی شاخص‌های موجود، نسبت به اولویت‌بندی شاخص‌های سلامت و تحلیل موارد نیازمند ارتقا اقدام کنند.

دکتر قلیان‌اول با بیان اینکه شهرستان فریمان با جمعیتی حدود ۶۹ هزار نفر تحت پوشش برنامه پزشک خانواده روستایی قرار دارد، گفت: این شهرستان به‌عنوان یکی از مناطق الگو برای ارائه خدمات سلامت با حداقل هزینه برای بیمار انتخاب شده است.

وی افزود: اجرای برنامه پزشک خانواده ضمن تسهیل دسترسی جمعیت شهری و روستایی به پزشکان خانواده، نقش مهمی در ساماندهی مسیر ارائه خدمات سلامت و هدایت بیماران در نظام ارجاع ایفا می‌کند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به خدمات ارائه‌شده در قالب این برنامه تصریح کرد: خدمات پزشک خانواده شامل مراقبت‌های پیشگیرانه، ویزیت بیماران توسط پزشک خانواده و در صورت نیاز ارجاع به پزشکان متخصص یا بستری در مراکز درمانی و سطوح تخصصی بالاتر است.

وی خاطرنشان کرد: اجرای این برنامه در کاهش هزینه‌های درمانی، ارتقای عدالت در سلامت و کاهش مراجعات غیرضروری به مراکز درمانی سطوح بالاتر نقش مؤثری دارد و پوشش کامل خدمات بهداشتی برای جمعیت هدف و کاهش بار مراجعات به مراکز درمانی تخصصی از مهم‌ترین دستاوردهای آن محسوب می‌شود.

رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: بر اساس آخرین پیمایش ملی عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر (استپ) که در سال ۱۴۰۰ انجام شده است، حدود ۳۰ درصد جمعیت بالای ۱۸ سال کشور مبتلا به فشار خون بالا هستند؛ به عبارت دیگر تقریباً از هر سه فرد بزرگسال، یک نفر به این بیماری مبتلاست.

دکتر بابک اقبالی در گفتگو با وب دا با اشاره به نامگذاری ۲۷ اردیبهشت ماه به عنوان روز جهانی فشار خون با شعار «فشار خون بالا را با هم کنترل کنیم» اظهار کرد: تحقق این شعار مستلزم اقدام همگانی و مشارکت جمعی مردم و مسئولان است.

وی افزود: بیماری فشار خون بالا هم به عنوان یک بیماری مستقل و هم به عنوان عامل خطر بروز سایر بیماری‌های قلبی‌عروقی از اهمیت بالایی برخوردار است و امروزه به عنوان یکی از چالش‌های مهم سلامت در جهان و ایران شناخته می‌شود.

رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: عواملی مانند اضافه‌وزن و چاقی، سابقه خانوادگی، افزایش سن، مصرف زیاد نمک، ابتلا به برخی بیماری‌ها از جمله دیابت نوع دو و استرس از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به فشار خون بالا محسوب می‌شوند.

دکتر اقبالی با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه مراقبت از بیماران مبتلا به فشار خون بالا گفت: در حال حاضر بیش از ۳۰۰ هزار بیمار مبتلا به فشار خون بالا در مراکز سلامت تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد شناسایی شده و تحت مراقبت، پیگیری و درمان قرار دارند. این بیماران با دریافت خدمات بهداشتی، تحت مراقبت مستمر پزشک، مراقب سلامت و بهورز هستند تا از بروز عوارض خطرناک این بیماری مزمن پیشگیری شود.

وی تأکید کرد: فشار خون بالا معمولاً در مراحل اولیه بدون علامت است و متأسفانه حدود ۵۰ درصد مبتلایان از بیماری خود آگاه نیستند؛ موضوعی که خطر بروز عوارض جدی مانند بیماری‌های قلبی‌عروقی، سکته مغزی، نارسایی کلیه، دیالیز و حتی نابینایی را افزایش می‌دهد.

رئیس گروه بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با توصیه به همه افراد، به ویژه افراد بالای ۱۸ سال، برای بررسی منظم فشار خون خاطرنشان کرد: اندازه‌گیری فشار خون بسیار ساده است و با استفاده از دستگاه فشارسنج که بهتر است از نوع بازویی باشد انجام می‌شود. در همین راستا، خدمات غربالگری فشار خون به صورت رایگان در تمامی مراکز جامع سلامت، پایگاه‌ها و خانه‌های بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ارائه می‌شود.

دکتر اقبالی با اشاره به شعار روز جهانی فشار خون تصریح کرد: آموزش و افزایش آگاهی عمومی، تشخیص زودهنگام بیماری، پایبندی بیماران به درمان، اصلاح سبک زندگی، رعایت رژیم غذایی سالم، کاهش مصرف نمک، فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس از مهم‌ترین راهکارها برای کنترل فشار خون بالا به شمار می‌روند. 

وی در پایان یادآور شد: فشار خون طبیعی کمتر از ۱۲۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه است و فشار خون برابر یا بالاتر از ۱۴۰ روی ۹۰ میلی‌متر جیوه به عنوان فشار خون بالا شناخته می‌شود. مقادیر بین این دو محدوده نیز در دسته پیش‌فشار خون قرار می‌گیرند.

اطلاع‌رسانی بیشتر درباره موضوع فشار خون بالا از طریق لینک زیر برای عموم افراد قابل دسترسی است:

https://hcamp.mums.ac.ir/b1/1405/hypertension1405

تیم مدیریتی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هدف بررسی روند اجرای پایلوت برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، ارزیابی شاخص‌ها و شناسایی چالش‌های احتمالی از مراکز ارائه خدمات سلامت در شهرستان فریمان بازدید کرد.

به گزارش وب دا ، در پی اجرای پایلوت برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع در این شهرستان، بازدید مدیریتی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هدف ارزیابی روند اجرای برنامه و بررسی شاخص‌های مرتبط انجام شد.

این بازدید با حضور دکتر ایزدپناه، معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه، دکتر حسین‌زاده معاون اجرایی معاونت بهداشت دانشگاه و جمعی از کارشناسان حوزه‌های مرتبط صورت گرفت.

در جریان این برنامه، مرکز خدمات جامع سلامت روستایی سنگ‌بست، مرکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی شهید اعتباری و همچنین بیمارستان حضرت زهرا(س) فریمان مورد بازدید میدانی و ارزیابی قرار گرفت.

در ابتدای این بازدید، دکتر ولایتی‌مقدم، مدیر شبکه بهداشت و درمان فریمان، ضمن خیرمقدم به تیم بازدیدکننده، گزارشی از آخرین وضعیت اجرای برنامه پزشکی خانواده، نظام ارجاع و نوبت‌دهی الکترونیک در شهرستان ارائه کرد و به مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده، ظرفیت‌های موجود و چالش‌های پیش‌رو در مسیر اجرای این برنامه پرداخت.

در ادامه، تیم بازدیدکننده با حضور در مراکز ارائه خدمت، روند اجرای نظام ارجاع، میزان ارجاعات ثبت‌شده، نحوه نوبت‌دهی، فرآیند پذیرش بیماران ارجاعی از سطح اول به سطح دوم خدمات و همچنین نحوه ثبت پسخوراند توسط متخصصان بیمارستان را مورد بررسی قرار داد.

در این بازدید، دکتر ایزدپناه با تأکید بر اهمیت اجرای دقیق و اثربخش برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، بر ضرورت هدایت صحیح بیماران از طریق پزشک خانواده، جلوگیری از ارجاعات غیرضروری به بیمارستان و تقویت هماهنگی میان سطوح مختلف ارائه خدمت تأکید کرد.

وی همچنین ثبت دقیق، به‌موقع و مستمر اطلاعات در سامانه‌های سلامت را از الزامات اصلی موفقیت این برنامه دانست و افزود: تحقق اهداف نظام ارجاع نیازمند همکاری منسجم میان تمامی سطوح ارائه خدمات سلامت است.

معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در عین حال به برخی چالش‌ها نیز اشاره کرد و گفت: کمبود برخی زیرساخت‌ها، نیاز به تقویت نیروی انسانی و تجهیز برخی واحدهای ارائه‌دهنده خدمت از جمله مواردی است که توجه و پیگیری بیشتر برای رفع آن‌ها ضروری است.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به کاهش نرخ باروری در کشور گفت: نرخ باروری کلی ایران در سال ۱۴۰۳ به ۱.۴۴ فرزند رسیده که نشان‌دهنده ورود جدی کشور به فاز پیری جمعیت و افزایش خطر «سقوط جمعیتی» در دهه‌های آینده است.

دکتر محمد احمدیان در گفتگو با وب دا با تأکید بر ضرورت اجرای منسجم برنامه‌های ترویجی و آگاهی‌بخشی در حوزه جوانی جمعیت همزمان با هفته ملی جمعیت (۲۴ تا ۳۰ اردیبهشت) اظهار کرد: نرخ باروری کلی کشور طی سال‌های گذشته همواره کمتر از سطح جانشینی جمعیت یعنی ۲.۱ فرزند به ازای هر زن بوده و بر اساس آخرین برآوردها، این شاخص در سال ۱۴۰۳ به ۱.۴۴ فرزند رسیده است.

وی افزود: این روند کاهشی به معنای ورود جدی کشور به مرحله پیری جمعیت است و تداوم آن می‌تواند پیامدهایی همچون کاهش نیروی کار جوان، افزایش نسبت وابستگی سالمندان، فشار بر نظام تأمین اجتماعی و کاهش توان رقابت‌پذیری کشور را به همراه داشته باشد.

مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به همزمانی هفته ملی جمعیت با هفته سلامت در سال جاری گفت: سلامت و جمعیت ارتباطی ناگسستنی با یکدیگر دارند و ارتقای سلامت باروری، کاهش ناباروری، بهبود مراقبت‌های دوران بارداری و شیردهی و همچنین مدیریت بیماری‌های مزمن در سنین باروری از ارکان اساسی تحقق سیاست‌های جوانی جمعیت محسوب می‌شود.

وی تأکید کرد: دانشگاه‌های علوم پزشکی موظف‌اند با تکیه بر شواهد علمی، نگاه صرفاً تبلیغی به موضوع جمعیت را به رویکردی علمی، عملیاتی و مبتنی بر سلامت تبدیل کنند.

دکتر احمدیان در ادامه به عناوین روزشمار هفته ملی جمعیت اشاره کرد و گفت: «مشارکت اجتماعی و شبکه‌سازی محله‌ای، قلب تاب‌آوری جمعیت»، «فرهنگ و رسانه؛ آگاهی‌بخشی و امیدآفرینی»، «سلامت مادر و کودک و کرامت مادری»، «ازدواج و خانواده پایدار؛ پیشران جوانی جمعیت و قدرت ملی»، «محیط کار دوستدار خانواده؛ آینده‌ساز جمعیت ایران»، «امنیت و عدالت اقتصادی و رفاه خانواده» و «پایداری جمعیتی در روستاها، شهرها و مناطق مرزی و اتحاد ملی برای ایران قوی» از جمله محورهای این هفته است.

وی خاطرنشان کرد: تشکیل ستاد بزرگداشت هفته ملی جمعیت، تولید محتوای رسانه‌ای، اجرای تبلیغات محیطی و تقدیر از فعالان حوزه جوانی جمعیت از جمله برنامه‌هایی است که در این هفته اجرا می‌شود.