مدیر کل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، برنامه هفتم توسعه را محور اصلی سیاستگذاری در حوزه سلامت دهان معرفی کرد و دو مأموریت اصلی این حوزه را کاهش شاخص پوسیدگی دندان کودکان دوازدهساله و کاهش پرداخت از جیب مردم دانست و تأکید کرد که تمام فعالیتها و برنامهریزیهای دانشگاهها باید با محوریت این دو تکلیف انجام شود و تا پایان سال ۱۴۰۷ همه مجموعهها باید نسبت به این اهداف پاسخگو باشند.
دکتر زهرا قربانی در کارگاه کشوری مدیران سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در مجتمع شهدای سلامت برگزار شد با اشاره به وضعیت شاخصهای ملی، وضعیت پوسیدگی دندان در مادران باردار و کودکان را نیازمند توجه جدی دانست و بر ضرورت تقویت اقدامات پیشگیرانه در مهدها، مدارس و شبکههای بهداشتی تأکید کرد.
مدیر کل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی با تشریح مسیر کلی برنامهها، سه محور اصلی اقدامات ملی را شامل برنامه دانشآموزی، مراقبت دهان مادر و کودک و استفاده بهینه از منابع و تجهیزات موجود دانست و خاطر نشان کرد: ارتقای شاخصها نیازمند مدیریت صحیح منابع انسانی و تجهیزات است و باید از ظرفیتها با حداکثر کارایی استفاده شود.
وی افزود: در سال گذشته مجموعهای از اقدامات از جمله معاینات و ارجاع دانشآموزان، وارنیش فلوراید، اجرای برنامه مسواکزنی گروهی، پویش ملی سلامت دهان و جشن دندان شش با موفقیت اجرا شده و این اقدامات جایگاه حوزه سلامت دهان را در سطح ملی تقویت کرده است.
لزوم ساماندهی دقیق نیروی انسانی و توجه ویژه به عدالت آموزشی
وی در ادامه با اشاره به طرحهای نظارتی مجلس و اهمیت توزیع صحیح نیروی انسانی، دانشگاهها را موظف به شناسایی دقیق دندانپزشکان و نیروهای عدالت آموزشی دانست و افزود که نحوه بهکارگیری این نیروها تحت نظارت نهادهای مختلف است و رعایت ضوابط و دستورالعملها از اهمیت بالایی برخوردار است. وی همچنین به اصلاحات انجامشده در بسته خدمتی و نسخه جدید خدمات اشاره کرد و بر لزوم هماهنگی کامل دانشگاهها در اجرای آن تأکید نمود.مدیر کل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی با اشاره به اینکه تخصیص اعتبارات جدید وابسته به پاسخگویی نسبت به اعتبارات گذشته است، از دانشگاهها خواست گزارشهای مالی و عملکردی را منظم، دقیق و بهموقع ارسال کنند. وی گفت که دفاع از اعتبارات حوزه سلامت دهان نیازمند مستندسازی صحیح است و هرگونه تأخیر یا نقص در ارسال گزارشها میتواند تخصیص اعتبارات را با مشکل مواجه کند.
تقویت نقش مراقبین سلامت، بهورزان و تکنسینهای سلامت دهان
دکتر قربانی با تأکید بر اینکه کاهش پوسیدگی دندان تنها با درمان محقق نمیشود، نقش نیروهای پیشگیری شامل مراقبین سلامت، بهورزان و تکنسینهای سلامت دهان را بسیار کلیدی دانست. او خاطرنشان کرد که پست سازمانی مراقب سلامت دهان در ساختار وزارت بهداشت تثبیت شده و دانشگاهها باید از این فرصت برای حضور مؤثر این افراد در برنامههای مدرسهمحور، نظارت بر مسواکزنی گروهی، انجام معاینات و ارجاع فعال استفاده کنند. وی همچنین به برنامههای جدید مانند بهکارگیری SDF برای کنترل پوسیدگی در کودکان و افراد دارای نیازهای ویژه اشاره کرد و آن را یکی از روشهای نوین و مؤثر در مدیریت پوسیدگی اعلام نمود.
مدیر کل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحلیل کشوری وزن خدمتی دندانپزشکان گفت که دانشگاهها باید عملکرد پایین یا غیرواقعی بالا را بهدقت بررسی کنند تا خدمات واقعی و اثربخش به گروههای هدف ارائه شود. وی افزود که ارتقای کیفیت خدمات، بهبود دسترسی گروههای اولویتدار و صحت ثبت خدمات در سامانهها از مهمترین الزامات وزارت بهداشت است.
در پایان این نشست، دکتر قربانی با تأکید بر اهمیت همکاری و همگرایی دانشگاهها گفت که هدف نهایی مجموعه سلامت دهان ارتقای سلامت جامعه و حمایت از کودکان و خانوادههاست و تحقق این هدف جز با مشارکت فعال دانشگاهها، نظم در اجرا و دقت در گزارشدهی ممکن نخواهد بود. وی ابراز امیدواری کرد که با استمرار این همراهی، شاخصهای سلامت دهان در کشور بهسمت وضعیت مطلوب حرکت کند و شاهد بهبود پایدار در این حوزه باشیم.
ارائه ۹۷۰ هزار و ۸۴۵ خدمت دندانپزشکی در مراکز خدمات جامع سلامت
مدیر واحد سلامت و دندان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز در این نشست اعلام کرد: طی سال گذشته بیش از ۹۷۰ هزار و ۸۴۵ خدمت دندانپزشکی در مراکز خدمات جامع سلامت ارائه شده است؛ خدماتی که بخش قابل توجهی از آن به کودکان و مادران باردار اختصاص یافته و نقش مهمی در ارتقای سلامت دهان و دندان جمعیت تحت پوشش داشته است.
دکتر صابر بابازاده با اشاره به ساختار خدمات دندانپزشکی در سطح دانشگاه گفت:در دانشگاه علوم پزشکی مشهد ۱۵۳ مرکز دندانپزشکی فعال شامل ۴۴ مرکز شهری، ۶۶ مرکز روستایی و ۴۳ مرکز شهری–روستایی وجود دارد. در این مراکز ۹۷ دندانپزشک و ۶۴ مراقب سلامت دهان و دندان به مردم خدمات ارائه میکنند.
وی افزود: از مجموع خدمات ارائهشده، ۱۰ درصد مربوط به مادران باردار، ۷۷ درصد برای کودکان زیر ۱۴ سال و ۱۳ درصد برای سایر گروههای جمعیتی بوده است. همچنین درصد مراقبت دهان و دندان در کودکان ۳ تا ۶ سال، ۶ تا ۱۴ سال و مادران باردار به ترتیب ۵۲، ۷۷ و ۸۱ درصد ثبت شده است.
مدیر واحد سلامت و دندان با اشاره به اینکه تنها ۴۱ درصد دانشآموزان دوره اول ابتدایی تحت پوشش وارنیش فلوراید قرار گرفتهاند، اظهار کرد:این میزان کافی نیست و نیازمند فرهنگسازی گسترده برای افزایش مشارکت والدین و ارتقای سلامت دندان دانشآموزان هستیم.
دکتر بابازاده با تشریح اقدامات انجامشده در سال گذشته گفت:برگزاری دورههای آموزشی برای توانمندسازی کارشناسان تجهیزات پزشکی با همکاری دانشکده دندانپزشکی،استقرار کامیونت سیار دندانپزشکی در دهه پایانی صفر،افتتاح دو مرکز دندانپزشکی با کمک خیرین در شهرستان بردسکن،واگذاری ۱۰ واحد دندانپزشکی به بخش خصوصی جهت ارائه خدمات تخصصی،اجرای پویش کشوری سلامت دهان و دندان در ۲۱ شبکه تحت پوشش،ارائه آموزشهای حضوری و غیرحضوری در مدارس و سامانههای آموزشی،اجرای حدود ۱۰ اردوی جهادی و اعزام ۱۵ گروه دانشجویی برای خدمات دندانپزشکی،انجام ۱۶ هزار و ۳۱۰ معاینه و آموزش در ۹۷۳ مکان شامل مدارس، مهدکودکها، خانه سالمندان، فرهنگسراها و مساجد،تولید و توزیع ۷۶۶ محصول آموزشی شامل بنر، پوستر، فیلم، عکس و پمفلت و خرید تجهیزات شامل ۴۰ اتوکلاو، ۱۵ دستگاه جرمگیری (کویترون)، ۷۵ توربین، ۹۳ آنگل و سایر مواد مصرفی برای مراکز درمانی از جمله این برنامه ها بوده است.
وی در ادامه به برنامههای در حال اجرا و اهداف سال جاری اشاره کرد و گفت:از مهمترین برنامهها میتوان به اجرای طرح تحول سلامت دهان و دندان همزمان با بازگشایی مدارس، راهاندازی و تجهیز مراکز جدید در مناطق روستایی و کمبرخوردار، اجرای طرح مسواک در مدرسه، واگذاری مراکز برخوردار به بخش خصوصی برای خدمات تخصصی، انجام پژوهشهای سلامتمحور، ایجاد همکاری مشترک میان دانشکده دندانپزشکی و معاونت بهداشت، تاسیس مراکز آموزشی–بهداشتی دندانپزشکی در مناطق حاشیه شهر و فعالسازی سیستم ارجاع بیماران برای خدمات تخصصی اشاره کرد.
مدیر واحد سلامت و دندان ضمن اشاره به چالشهای حوزه دهان و دندان افزود:کمبود اعتبار برای خرید تجهیزات، کمبود دندانپزشک رسمی در مراکز دولتی، عدم تمایل دندانپزشکان به استخدام، تفاوت حقوقی دندانپزشکان شهری نسبت به نیروهای برنامه پزشک خانواده روستایی، نبود دستیار برای همه دندانپزشکان، محدودیت در نظارت بر تخصیص اعتبارات، کمبود فضای استاندارد برای واحدهای دندانپزشکی، فرسودگی تجهیزات و سوق ناخواسته خدمات درمانی به سمت کشیدن دندان به دلیل کمبود ابزار ترمیمی از جمله مشکلات اصلی است.وی همچنین کمبود نیروهای تخصصی ستادی در حوزه سلامت دهان و دندان را از دیگر چالشها عنوان کرد.
دکتر بابازاده با تأکید بر اهمیت سلامت دندان ۶ در کودکان گفت:در بررسیهای انجام شده، تعداد قابل توجهی از دانشآموزان با آسیب این دندان مواجهاند؛ به همین دلیل امسال جشن دندان ۶ را در مدارس برگزار کردیم تا اهمیت حفظ این دندان حیاتی برای خانوادهها و کودکان تبیین شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد:موفقیت برنامههای ارتقای سلامت دهان و دندان بدون همراهی والدین ممکن نیست. امیدواریم با همکاری خانوادهها بتوانیم در حفظ سلامت فرزندان گامهای مؤثری برداریم.
رئیس گروه آموزش و ارتقاء سلامت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از فعالیت گسترده رابطان سلامت محله در مناطق شهری و روستایی و نقش تأثیرگذار آنان در ارتقای سواد سلامت مردم خبر داد.
