مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به سهم بالای منابع متحرک در آلودگی هوا و جایگاه خراسان رضوی در پایش کیفیت هوا، بر ضرورت رعایت اصول خودمراقبتی توسط شهروندان در روزهای آلوده تأکید کرد.
دکتر فرشید وفا در گفتگو با وب دا گفت: حدود ۳۰ درصد آلودگی هوا از منابع ثابت و بیش از ۶۰ درصد از منابع متحرک ناشی میشود. استان خراسان رضوی نیز پس از تهران، بیشترین تعداد ایستگاههای سنجش کیفیت هوا را در کشور دارد.
وی با بیان اینکه تداوم آلودگی هوا در سالهای اخیر ناشی از عوامل مختلفی همچون منابع متحرک، تغییرات اقلیمی، خشکسالی و تراکم جمعیت است، اظهار کرد: کاهش مواجهه، استفاده از ماسک N95 و اجرای کامل قانون هوای پاک توسط دستگاههای مسئول از مهمترین اقدامات مقابله با آلودگی هواست.
مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در گذشته معمولاً در فصول سرد به دلیل وارونگی دما با آلودگی هوا درگیر بودیم، اما طی دو تا سه سال اخیر بهدلیل تغییرات اقلیمی، خشکسالی و گردوغبار، آلودگی به فصل گرم نیز گسترش یافته است.
وی با اشاره به وضعیت منابع آلاینده در مشهد افزود:روزانه بیش از یک میلیون تردد خودرو، ۴۰۰ هزار تردد موتورسیکلت و مصرف حدود ۳ میلیون لیتر بنزین ثبت میشود که سهم قابلتوجهی در تولید ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون دارند؛ ذراتی که آلاینده اصلی در تعیین شاخص کیفیت هوا هستند.
خودمراقبتی؛ کلیدیترین اقدام مردم در روزهای آلوده
دکتر وفا با تأکید بر اهمیت پایش لحظهای کیفیت هوا گفت: تصمیمات لازم در کارگروه آلودگی هوا با حضور دستگاههای مربوطه اتخاذ میشود؛ اما مهمترین نکته، خودمراقبتی شهروندان است.
وی افزود:در روزهای ناسالم باید زمان مواجهه را به حداقل رساند. حضور در فضای باز توصیه نمیشود. هر فرد روزانه حدود ۲۲ هزار بار تنفس میکند و حدود ۱۵ کیلوگرم هوا وارد ریهها میشود؛ در چنین شرایطی فعالیت ورزشی شدید میتواند سلامت را به خطر بیندازد.
مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد استفاده از ماسک N95 را ضروری دانست و تصریح کرد: ماسکهای جراحی حفاظت کافی ندارند و برای گروههای حساس و افرادی که مجبور به حضور در فضای باز هستند، ماسک N95 توصیه میشود.
وی درباره امکان تشخیص آلودگی هوا با چشم غیرمسلح توضیح داد:در غلظتهای بالا ممکن است ذرات معلق دیده شوند، اما گازهایی مانند ازن و اکسیدهای نیتروژن قابل رؤیت نیستند. اپلیکیشنهای پایش شهرداری، امکان مشاهده شاخصها را برای عموم فراهم کردهاند.
دکتر وفا با اشاره به آثار آلودگی بر سلامت جامعه گفت:ذرات کمتر از ۲.۵ میکرون، ازن و اکسیدهای نیتروژن میتوانند بیماریهای زمینهای را تشدید کنند. در زنان باردار بهویژه در سهماهه دوم، خطر تولد نوزاد کموزن و زایمان زودرس افزایش مییابد. آلودگی هوا حتی قادر است فشار خون را تشدید کند. بنابراین سالمندان، بیماران سرطانی و افراد دارای نقص ایمنی باید مراقبت بیشتری داشته باشند.
تراکم جمعیت و چالشهای ساختاری مشهد
وی با اشاره به چالشهای موجود گفت:۲۳ دستگاه مسئول اجرای قانون هوای پاک هستند. یکی از مشکلات مهم مشهد، تراکم بالای جمعیت است؛ در هر کیلومتر مربع بین ۱۱۵۰۰ تا ۱۲۰۰۰ نفر زندگی میکنند که ۲.۵ تا ۳ برابر میانگین کشورهای توسعهیافته است. این موضوع تعداد سفرهای روزانه و در نتیجه میزان آلودگی را افزایش میدهد.
دکتر وفا در پایان با اشاره به حضور سالانه ۳۰ میلیون زائر در مشهد و اهمیت توسعه شهری اصولی خاطرنشان کرد:در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، ساختمانهای تجاری در مرکز شهر و مناطق حاشیهای باز نگه داشته میشود. اگر این اصول رعایت نشود، با توجه به توپوگرافی مشهد، شدت آلودگی هوا افزایش خواهد یافت.
