بهداشت و پیشگیری

مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه، با تأکید بر نقش رسانه‌ها در مدیریت بحران‌ها اظهار کرد: رسانه‌ها در شرایط بحرانی تنها وظیفه اطلاع‌رسانی ندارند، بلکه نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی احساس امنیت یا اضطراب عمومی ایفا می‌کنند.

دکتر ندا اخروی در گفتگو با وب دا افزود: انتشار اخبار نادرست، تصاویر تکان‌دهنده و روایت‌های هیجانی می‌تواند موجب افزایش استرس، اضطراب و ناامیدی در جامعه شود؛ در حالی‌که روایت‌های علمی، واقع‌گرایانه و امیدبخش، حس کنترل، همبستگی و آرامش را در میان مردم تقویت می‌کنند.

مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه بحران‌ها بخش جدایی‌ناپذیر زندگی فردی و اجتماعی از حوادث طبیعی تا بحران‌های اقتصادی و همه‌گیری‌ها هستند، گفت: این رویدادها علاوه بر خسارات مادی، فشار روانی و اضطراب گسترده‌ای بر جامعه وارد می‌کنند.

دکتر اخروی با بیان اینکه در چنین شرایطی دو عامل کلیدی سواد سلامت روان و نحوه روایت رسانه‌ها از بحران اهمیت بسزایی دارند، توضیح داد: سواد سلامت روان به معنای آگاهی و مهارت افراد در شناخت مشکلات روانی، استفاده به‌موقع از خدمات تخصصی و داشتن نگرش مثبت نسبت به سلامت روان است.

وی افزود: افرادی که از این سواد برخوردارند، زودتر علائم اضطراب و افسردگی را تشخیص داده، کمتر در دام شایعات می‌افتند و در شرایط بحرانی توانمندتر عمل می‌کنند. این آگاهی به آنان کمک می‌کند از تکنیک‌های ساده‌ای مانند تنفس عمیق، ذهن‌آگاهی، حفظ ارتباطات حمایتی و مراجعه به متخصصان برای کنترل اضطراب بهره گیرند.

به گفته وی، ارتقای سواد سلامت روان در جامعه، پایه‌ای برای تاب‌آوری جمعی و کاهش آثار روانی بحران‌ها به شمار می‌رود.

دکتر اخروی در ادامه با تأکید بر نقش اثرگذار رسانه‌ها در بحران‌ها تصریح کرد: رسانه‌هایی که از متخصصان روان‌شناسی برای تحلیل رویدادها کمک می‌گیرند، راهکارهای عملی مدیریت استرس را آموزش می‌دهند و به جای تمرکز بر فاجعه، بر توانمندی و تاب‌آوری مردم تأکید دارند، می‌توانند به درمان جمعی جامعه یاری رسانند.

او خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، رسانه مسئولانه می‌تواند پل میان رنج و آرامش باشد و با روایت‌های متعادل و امیدبخش، حس همدلی و اعتماد عمومی را تقویت کند.

مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: میان سواد سلامت روان و روایت رسانه‌ای رابطه‌ای دوطرفه وجود دارد؛ رسانه‌های مسئولانه با تولید محتوای آموزشی، سواد سلامت روان جامعه را ارتقا می‌دهند و در مقابل، جامعه‌ای آگاه و نقاد، رسانه‌ها را به انتشار محتوای دقیق و امیدبخش ترغیب می‌کند.

وی افزود: این چرخه مثبت، ضمن کاهش اضطراب جمعی، اعتماد عمومی را افزایش داده و تاب‌آوری اجتماعی را در برابر بحران‌ها تقویت می‌کند.

دکتر اخروی در پایان تأکید کرد: سواد سلامت روان و روایت مسئولانه رسانه، دو بال پرواز جامعه به سوی آرامش، همبستگی و بازسازی پس از بحران هستند.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر ضرورت همکاری بین‌بخشی در شرایط بحران، گفت: بحران‌ها، چه طبیعی مانند زلزله و سیل و چه اجتماعی همچون همه‌گیری یا جنگ، ابعاد گوناگون زندگی انسان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند و هیچ نهادی به‌تنهایی قادر به پاسخ کامل به این چالش‌ها نیست. رمز موفقیت در مدیریت مؤثر بحران‌ها، همکاری بین‌بخشی و هم‌افزایی نهادهای مختلف است.

دکتر ندا اخروی در گفتگو با وب دا افزود: همکاری بین‌بخشی به معنای هماهنگی و تعامل سازنده میان نهادهایی چون نظام سلامت، جمعیت هلال‌احمر، آموزش‌وپرورش، رسانه‌ها، نیروهای امدادی، سازمان‌های حمایتی، مردم‌نهاد و گروه‌های داوطلب است. به باور او، این هم‌افزایی، کلید عبور از بحران است؛ زیرا بحران صرفاً یک رخداد فیزیکی نیست، بلکه تجربه‌ای عمیق و چندوجهی است که سلامت روان جامعه را به چالش می‌کشد.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه در شرایط بحران، نیاز مردم تنها به امداد جسمی محدود نمی‌شود، تصریح کرد:مردم در چنین شرایطی بیش از هر چیز به احساس امنیت روانی، امید و دسترسی به اطلاعات درست و شفاف نیاز دارند. هماهنگی میان نهادها از موازی‌کاری، شایعه‌پراکنی و اتلاف منابع جلوگیری کرده و ارائه خدمات روانی و اجتماعی را اثربخش‌تر می‌سازد.

دکتر اخروی تأکید کرد: تجربه‌های داخلی و بین‌المللی نشان داده‌اند که همکاری نزدیک میان متخصصان سلامت روان، نیروهای امدادی، معلمان، روحانیون، رسانه‌ها و داوطلبان محلی، نقشی تعیین‌کننده در کاهش اضطراب جمعی، افزایش احساس امنیت و تسریع بازسازی روانی جامعه دارد.

وی در ادامه تحقق تاب‌آوری روانی جامعه را نیازمند چند اقدام کلیدی دانست:فعال‌سازی ساختارهای رسمی هماهنگی بین‌بخشی در همه سطوح مدیریت بحران؛اجرای آموزش‌های مشترک میان نیروهای مختلف برای پاسخ روان‌محور به بحران‌ها؛تبادل شفاف و منظم اطلاعات و منابع میان سازمان‌ها و برقراری ارتباط صادقانه و همدلانه با مردم برای تقویت اعتماد عمومی.

دکتر اخروی در پایان خاطرنشان کرد:سلامت روان جامعه تنها در سایه همبستگی، هماهنگی و همدلی سازمان‌ها تأمین می‌شود. مدیریت بحران مأموریت یک دستگاه خاص نیست؛ بلکه مسئولیتی مشترک و انسانی است که همه ما در آن نقش داریم. هیچ نهادی به‌تنهایی از پس بحران برنمی‌آید، اما با همکاری و همدلی، جامعه می‌تواند تاب‌آور باقی بماند.

بر اساس اعلام مرکز پایش آلاینده های زیست محیطی مشهد مقدس و واحد بهداشت هوای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکي مشهد، کیفیت هوای شهر مشهد در 24 ساعت گذشته با عدد 158در شرایط ناسالم برای تمام گروه ها قرار گرفت.

به گزارش وب دا، مدير سلامت محيط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد به شهروندان به ويژه گروههاي در معرض آسيب از جمله بیماران تنفسی و قلبی عروقی، زنان باردار، كودكان، بیماران مزمن و صعب العلاج و سالمندان توصیه کرد از تردد غیر ضروری در هوای آلوده خودداری کنند .

دکتر فرشید وفا گفت: ورزشكاران باید از فعالیت های ورزشی در روزهای آلوده خودداری کنند زیرا با افزایش حركت، بدن به اكسیژن بیشتری نیاز دارد و تنفس در هوای آلوده علاوه بر انباشت ذرات معلق در ریه ، روند اكسیژن رسانی كافی در خون و بافت ها را نیز مختل می كند

وی  افزود: افرادی که بیشترین زمان مواجهه با آلودگی هوا را دارند از جمله پرسنل نيروي انتظامي و پليس راهور ، کارکنان پايگاههاي اورژانس، هلال احمر، کارکنان شهرداري ها و خدمات شهري و همچنين کودکان و افراد سالخورده می باید از وسایل کمک حفاظت تنفسي(ماسک) مورد تاييد وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشکی  استفاده کنند.

وی از شهروندان محترم خواست در خانه بمانند و در صورت لزوم برای خروج از منزل از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.

رئیس گروه کاهش بلایای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از برگزاری برنامه‌های گرامیداشت هفته بین‌المللی کاهش اثرات بلایا با شعار جهانی سال ۲۰۲۵ یعنی «بر روی تاب‌آوری سرمایه‌گذاری کنید، نه بلایا» خبر داد.

دکتر محمدرضا جویا در گفتگو با وب دا با اشاره به نامگذاری ۱۳ اکتبر (۲۱ مهرماه) به عنوان روز جهانی کاهش اثرات بلایا گفت:سازمان بهداشت جهانی از سال ۲۰۰۲ با هدف ارتقای فرهنگ جهانی پیشگیری، کاهش خطر و افزایش آمادگی در برابر بلایای طبیعی، این روز را به‌عنوان یادآوری اهمیت تاب‌آوری و مسئولیت مشترک کشورها در مقابله با بحران‌ها تعیین کرده است.

وی افزود: یکی از اهداف اصلی این روز، افزایش آگاهی عمومی درباره خطرات بلایای طبیعی و نحوه مواجهه صحیح با آن‌هاست که از طریق آموزش‌های عمومی، مانورهای عملی و تقویت آمادگی اجتماعی دنبال می‌شود.

رئیس گروه کاهش بلایای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح مفهوم تاب‌آوری بیان کرد:تاب‌آوری به معنای توانایی یک سیستم، جامعه یا اجتماع برای مقاومت، انطباق، تغییر و بازیابی از اثرات بلایا و مخاطرات است. جامعه تاب‌آور می‌تواند ضمن حفظ عملکردهای حیاتی خود، پس از بحران به حالت عادی بازگردد و حتی توان سازگاری با شرایط جدید را پیدا کند.

وی ادامه داد: هر سال آژانس بین‌المللی کاهش خطر بلایا (UNDRR) شعاری جهانی برای این هفته اعلام می‌کند و امسال نیز شعار «بر روی تاب‌آوری سرمایه‌گذاری کنید، نه بلایا» بر اهمیت سرمایه‌گذاری در آموزش، آمادگی و توانمندسازی جوامع تأکید دارد.

به گفته دکتر جویا، برنامه‌های گرامیداشت هفته بین‌المللی کاهش اثرات بلایا از ۱۹ تا ۲۴ مهرماه برگزار می‌شود و شامل محورهایی همچون «آگاهی و مسئولیت فردی»، «توانمندسازی جامعه»، «تغییر اقلیم و تاب‌آوری»، «خانواده و جمعیت»، «مدارس تاب‌آور»، «گروه‌های آسیب‌پذیر» و «آمادگی امروز، تاب‌آوری فردا» است.

دکتر جویا با تأکید بر اینکه جامعه تاب‌آور، جامعه‌ای موفق و پیشرو است، گفت:افراد یک جامعه مانند سرنشینان یک کشتی هستند؛ برای رسیدن به مقصد باید همکاری کنند و ظرفیت‌های خود را در برابر طوفان‌ها افزایش دهند. ترکیب تاب‌آوری و توانمندسازی منجر به توسعه پایدار، رشد فردی و اجتماعی و افزایش مقاومت در برابر چالش‌ها می‌شود.

وی افزود: تاب‌آوری اقلیمی نیز به معنای ظرفیت اجتماعی، اقتصادی و بوم‌شناختی برای مقابله با اختلالات محیطی و تغییرات آب‌وهوایی است. جوامعی که بتوانند ساختار و عملکرد خود را در عین حفظ هویت و تنوع زیستی بازسازی کنند، بیشترین شانس بقا و پیشرفت را دارند.

رئیس گروه کاهش بلایای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به نقش نهاد خانواده گفت:ساختار خانواده با مؤلفه‌هایی مانند صمیمیت، همکاری و همدلی، تاب‌آوری را در بحران‌ها افزایش می‌دهد. همچنین مدارس تاب‌آور با ایجاد محیطی حمایتی و مثبت، به دانش‌آموزان کمک می‌کنند تا مهارت‌های اجتماعی و عاطفی لازم برای مدیریت استرس و واکنش در شرایط بحرانی را بیاموزند.

وی ادامه داد: توانمندسازی زنان و گروه‌های آسیب‌پذیر، ارتقای نقش آنان به عنوان بازیگران اصلی در مسیر تاب‌آوری اجتماعی را تضمین می‌کند. مشارکت فعال زنان، یکی از مؤثرترین راهکارها برای شکل‌گیری جوامعی مقاوم و با ثبات است.

دکتر جویا خاطرنشان کرد:تاب‌آوری نیازمند مجموعه‌ای از عوامل حمایتی است؛ از جمله سازگاری با شرایط جدید، انسجام اجتماعی، حمایت نهادهای مدنی، ارائه خدمات روانی و اقتصادی، و آموزش مهارت‌های زندگی و مدیریت بحران. این آموزش‌ها موجب تقویت حل مسئله، مدیریت استرس و افزایش همدلی در جامعه می‌شود.

وی در پایان تأکید کرد:سرمایه‌گذاری بر آموزش تاب‌آوری، سرمایه‌گذاری بر آینده‌ای پایدار، توانمند و ایمن است. در جهان پرتلاطم امروز، برخورداری از تاب‌آوری آموخته‌شده نه یک امتیاز، بلکه ضرورتی حیاتی است؛ چرا که تاب‌آوری به ما می‌آموزد نه تنها دوام بیاوریم، بلکه در سختی‌ها رشد کنیم.